རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་འབྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་དོན་གོ་གསལ་དུ་འགྲེལ་པ་རང་བྱུང་དགོངས་པའི་རྒྱན།
རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་འབྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་དོན་གོ་གསལ་དུ་འགྲེལ་པ་རང་བྱུང་དགོངས་པའི་རྒྱན།
རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་འབྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་དོན་གོ་གསལ་དུ་འགྲེལ་པ་རང་བྱུང་དགོངས་པའི་རྒྱན་ཅེས་བྱ་བཞུགས་སོ། །
རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་འབྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་དོན་གོ་གསལ་དུ་འགྲེལ་པ་རང་བྱུང་དགོངས་པའི་རྒྱན་ཅེས་བྱ་བ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ལེགས་གསུང་ཚད་མ་གསུམ་ལྡན་དབྱངས། །དཔལ་གྱི་མགུར་ནས་སྒྲོགས་པ་ཡིས། །རྣམ་གྲོལ་ལམ་སྟོན་ཐུབ་པའི་དབང་། །རང་བྱུང་རྒྱལ་བར་གྲགས་ལ་འདུད། །འཁོར་འདས་ཆོས་ཀུན་རྣམ་ཤེས་དང་། །ཡེ་ཤེས་གཟུགས་ཏེ་དེ་ཡི་ཚུལ། །སྟོན་བྱེད་ཆོས་ཕུང་བརྒྱད་ཁྲིའི་བཅུད། །གང་འདི་སུས་རྟོགས་སྲཨད་མཐར་བྱེད། །
ཕྱོགས་ཙམ་གོ་ཞིང་མྱོང་བས་ཀྱང་། །སྙིང་བུམ་བདུད་རྩིའི་བཅུད་འཁྱིལ་ཏེ། །ཞི་བའི་ལང་ཚོ་བརྟས་པའི་ཕྱིར། །ཁྱད་འཕགས་གཞུང་འདི་དགྲོལ་བར་བྱ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཉིད་སྒྲིབ་བྲལ་དུ་གཟིགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངའ་མཛད་པ། འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་བཞེངས་ནས་ཐུབ་བསྟན་ཉིན་མོར་བྱེད་པའི་ཕྲིན་ལས་ས་གསུམ་ན་འགྲན་པའི་ཟླ་དང་བྲལ་བ། །རྒྱལ་དབང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཚིག་ཉུང་དོན་ཟབ་འདི་འཆད་པ་ལ་
གསུམ། བརྩམ་པ་ལ་འཇུག་བྱེད་ཀླད་ཀྱི་དོན། འཇུག་བྱ་གཞུང་གི་དོན། ཞུགས་ཟིན་མཇུག་གི་དོན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མཚན་བསྟན་པ། མཆོད་པར་བརྗོད་པ། བརྩམ་པར་དམ་བཅའ་བའོ། །དང་པོ་ནི། རྣམ་ཤེས་དང་ཡེ་ཤེས་འབྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས། ཞེས་གསུངས་ཏེ། འཁྲུལ་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཅན་ལ་འཁོར་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་དང་། འཁྲུལ་པ་བྲལ་བའི་སངས་རྒྱས་ལ་མྱ་ངན་འདས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡེ་ཤེས་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དང་། དེ་གཞི་གཅིག་ལ་རྣམ་པར་ཐ་དད་དུ་སྣང་བའི་ཚུལ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྟེ། རྣམ་ཤེས་འཁྲུལ་པའི་སྐྱོན་འཆོས་ཤིང་ཡེ་ཤེས་དྲི་བྲལ་གྱི་རང་བཞིན་ཏུ་སྐྱོབ་པའི་ཡོན་ཏན་གཉིས་ལྡན་གྱི་ཕྱིར་ན་བསྟན་བཅོས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དབུ་ཞབས་བཙལ་སླ་ཞིང་གཞུང་དོན་མདོར་བསྟན་གྱི་ཚུལ་དུ་བསྟན་པར་བཞེད་ནས་དོན་དང་བྱེད་ལས་ལས་མཚན་དུ་བཏགས་པར་མཛད་དོ། །དེའང་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་ནས། འཁོར་བ་རྣམ་རྟོག་ཙམ་
ཉིད་དེ། །རྣམ་རྟོག་མེད་པ་ཐར་པ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། འཁོར་འདས་སུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དྲི་བཅས་དང་དྲི་མེད་ལ་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ཙམ་ཡིན་པས། །ཚུལ་འདི་རྟོགས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་པ་བཤད་གཞིར་དྲང་། གང་གིས་འཚལ་ན་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་པོ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེས་སོ། །དུས་གང་དུ་འཚལ་ན་འདི་ཉིད་རྩོམ་པའི་ཐོག་མར་རོ། །ཡུལ་གང་ལ་འཚལ་ན་སྤང་བྱ་གློ་བུར་གྱི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སངས་ཤིང་རྟག་བྱ་དྲི་བྲལ་མཁྱེན་གཉིས་རབ་ཏུ་རྒྱས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཐུགས་བསྐྱེད་ཅིང་གཞན་དོན་དུ་སེམས་དཔའ་རྒྱལ་བའི་སྲས་སུ་གྱུར་པ་དུས་གསུམ་དུ་གཤེགས་ཤིང་བཞུགས་པ་ཐམས་ཅད་ལའོ། །ཚུལ་ཇི་ལྟར་ན་སྒོ་གསུམ་གུས་ཤིང་དད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ།

区分分别识和本智的论著之词义明解释：自生思想庄严
区分分别识和本智的论著之词义明解释：自生思想庄严
区分分别识和本智的论著之词义明解释：自生思想庄严这一著作现存于此。
区分分别识和本智的论著之词义明解释：自生思想庄严这一著作。向一切智者顶礼！妙语三量具足音，从尊贵喉中宣说，示解脱道之能仁王，名为自生胜者我顶礼。轮回涅槃一切法，或为分别识或本智，阐明此理之法藏，八万之精华谁能解？
略知并亲身体验者，心瓶中盈满甘露精华，为使寂静青春壮大，将解释此殊胜论典。透彻洞见一切法之实相本质者，化现为世间主宰之化身，弘扬能仁教法如日照耀，其事业于三界无与伦比，胜王一切智者自生金刚所著的文字简约义理深奥的此论典解释分为
三部分：引入论著的开头部分，所入正文部分，已入结尾部分。第一部分又分三：显示论著之名称，表达敬礼，立誓撰著。第一点是：区分分别识和本智的论著，如是说道。具有迷乱的众生有轮回之根本即八种分别识如何存在，以及无迷乱的佛陀有涅槃之本性即本智如何显现，并且这两者在同一基础上如何显现为各别不同的方式加以辨别。因为分别识能纠正迷乱过失并具有保护无垢本智自性的两种功德，所以称为"论著"。由于希望易于寻找论文的首尾并以简要方式展示正文内容，故从意义和作用取名。此外，圣者龙树曰："轮回仅是分别念，无分别念即解脱。"如是所言，所谓轮回与涅槃，只是由心的分别念有垢与无垢来区分，若了知此理，则能了知一切法之实相。
第二点是：向一切佛菩萨顶礼。如是说道。"顶礼"作为所解释的基础。是谁在顶礼？是著论者自生金刚。在何时顶礼？在撰写此论之初。向何对象顶礼？向已断除所断之二障并圆满所修之无垢二智的佛陀，以及为菩提发心并为利他而成为胜者之子的过去、现在、未来一切菩萨。以何方式顶礼？以三门恭敬信仰的方式。





 །དགོས་པ་གང་གི་ཕྱིར་ན། རྒྱུད་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་འཕེལ་ཞིང་བར་ཆད་ཞི་བས་རྩོམ་པའི་བྱ་བ་མཐའ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བ་དང་། འཕྲལ་ཡུན་གྱི་བདེ་བ་མངོན་མཐོ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་ཕུན་ཚོགས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བརྗོད་ན། དེ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། ཐོས་དང་ནས། བརྗོད་པར་བྱ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྗེ་ཉིད་ངེས་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་འཛིན་པ་ཡིན་ཀྱང་གདུལ་བྱ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྗེས་སུ་བཟུང་པའི་སླད་དུ་སོ་སྐྱེའི་གང་ཟག་ལྟར་བསྟན་ཏེ། དྲི་མ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པར་གཞིར་བཞག །ཐོག་མ་ཉིད་དུ་དགེ་བའི་་བཤེས་གཉེན་མཁས་ཤིང་གྲུབ་པ་བརྙེས་པ་དུ་མའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཐོས་པ་ཕྱོགས་མེད་དུ་མཛད། བར་དུ་མནོ་བསམ་གྱི་རྟོག་དཔྱོད་ཞིབ་མོས་ཐོས་པའི་དོན་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་རབ་ཏུ་བརྟེན་ནས། མཐར་ཐོས་བསམ་གྱི་དོན་དེ་ཉིད་ནང་དུ་
ཚུལ་བཞིན་བསྒོམས་ཏེ་བསྒྲུབས་པས་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། རང་བྱུང་རྡོ་རྗེ་བདག་ཉིད་ཕྱི་འདུ་འཛི། ནང་ཉོན་མོངས། གསང་བ་འཁྲུལ་རྟོགས་གི་རྣམ་པར་གཡེང་བས་དབེན་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་དུ་མ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་སྟེ་འདུག་པར་གྱུར་པ་ན། འཁྲུལ་གྲོལ་གྱི་ཆོས་ཚུལ་ཟབ་མོ་འདི་ཇི་བཞིན་རྟོགས་ནས་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གསལ་བར་སྣང་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་རྗེས་ཐོབ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཐུགས་རྗེས་སྐལ་ལྡན་གྱི་གདུལ་བྱ་གཞན་དོན་གྱིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཆེད་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཞེས་གདམས་ངག་རྣམ་ཐར་གྱི་སྒོ་ནས་འདོམས་པའང་ཡིན་ནོ། །དེའང་སངས་རྒྱས་གཉིས་པ་དབྱིག་གཉེན་གྱི་ཞལ་ནས། ཚུལ་གནས་ཐོས་དང་བསམ་ལྡན་པས། །སྒོམ་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། གང་ཞིག་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པའི་རྟེན་གྱིས་གང་ཟག་གིས། ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཡོན་ཏན་གྱི་གཞི་རྟེན་ཚུལ་ཁྲིམས་དྲི་མ་མེད་པ་ཞིག་བསྲུང་དགོས་ཏེ། བཤེས་སྤྲིང་
ལས། ཁྲིམས་ནི་རྒྱུ་དང་མི་རྒྱུའི་ས་བཞིན་དུ། །ཡོན་ཏན་གཞི་རྟེན་ལགས་པར་ཐུབ་པས་གསུངས། །ཞེས་གསུངས། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པས་ཐོས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱ་དགོས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ན། སངས་རྒྱས་ཐོབ་པ་ལ་བདག་མེད་གཉིས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་དགོས། དེ་རྟོགས་པ་ལ་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་གོ་བའི་ལུང་དང་རིགས་པ་ཤེས་དགོས། དེ་ཤེས་པ་ལ་ཐོས་པ་བྱེད་དགོས། དེ་མ་བྱས་ན་བདག་མེད་གཉིས་ཀྱི་དོན་མི་རྟོགས། དེ་མ་རྟོགས་ན་བདག་མེད་ཀྱི་སྒོམ་མི་ཤེས། བདག་མེད་སྒོམ་མ་ཤེས་ན་སྒོམ་བྱས་ཀྱང་སྒོམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་མི་སྐྱེ་དེ་མ་སྐྱེས་ན་འཕགས་པའི་མཐོང་ལམ་སྐྱེ་མི་སྲིད། དེ་མ་སྐྱེས་ན་སྒོམ་པ་མཐར་ཐུག་གི་སངས་རྒྱས་འཐོབ་པ་མི་སྲིད་པ་ཡིན་ཏེ། ཐེག་སྡུས་ལས། ཐོས་སོགས་བག་ཆགས་མེད་པར་ནི། །དེ་འབྲས་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་ཕྱིར། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་མང་དུ་གསུངས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
为了什么目的？因为在相续中增长福德资粮并平息障碍，所开展的事业将得以成就，并且将获得暂时与究竟的幸福、增上和决定胜妙的圆满。如《佛母经》中说："善男子、善女子若有人向如来顶礼，彼等一切将究竟脱离痛苦。"
第三，从"听闻"起至"应当宣说"。虽然尊者自身在了义上持有佛陀的传记，但为了摄受如同孩童般的所化众生，示现为凡夫之人。以无垢戒律为基础，最初从多位精通并获得成就的善知识处广泛闻法。中间以细致的思考和观察，依靠深入理解所闻法义。最终，通过内在如法地修持和实践所闻思之义，为了真正获得果位，自然生起金刚本性，远离外在喧嚣、内在烦恼、秘密错误分别的散乱，安住于多种禅定中。此时，如实了知此甚深迷乱解脱之法，于明了智慧中清晰显现。为使具缘所化众生理解这些，以无缘大悲心在后得位特意宣说。这也是通过传记方式传授教言。
如同第二佛世亲所说："安住戒律具足闻思，精进修持。"正如此言，任何希求解脱和一切智的人，首先必须守持无垢戒律作为功德基础。如《致友书》中说："戒律如同行走与不行走之地，是功德基础，佛陀如是宣说。"
具足戒律者需广泛闻法。为何如此？因为要获得佛果必须了悟二无我之义；为了了悟此义，需通过经典和论著了解其意义和逻辑；为了了解这些，必须闻法。若不闻法，则无法了悟二无我；若不了悟此义，则不知如何修持无我；若不知如何修持无我，即使修持也无法生起修所成慧；若不生起修所成慧，不可能生起圣者见道；若不生起见道，不可能获得修行究竟的佛果。如《摄乘论》中说："无闻思等习气，彼果不应理生起。"等等，有诸多论述。


 །དེས་ན་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་མེད་ན། བླང་དོར་གྱི་ཆ་མི་ཕྱེད་པས་བྱ་བ་གང་བྱེད་ཀྱང་སྟོབས་ཆུང་། སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་དབང་པོ་
བརྟུལ་པོར་འགྱུར། སྒོམ་བྱས་ཀྱང་བདག་འཛིན་གྱི་རྩ་བ་མི་ཆོད། དེ་ལ་སོགས་པ་ཉེས་དམིགས་མང་ངོ་། །ཐོས་པ་དང་ལྡན་ན། ཤེས་བྱ་ལ་མཁས་པས་བློ་མི་རྨོངས། རང་གི་བློ་གྲོས་རྒྱས་པས་ཀུན་ལ་མི་འཇིགས་པའི་སྤོབས་པ་ཐོབ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་བློ་བདེ། མཁས་པ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ། ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས། དབང་པོ་རྣོ་ཞིང་ཐོས་པ་འཛིན། སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་མཇལ་ཞིང་ཆོས་ཀྱི་དོན་ལ་འབེལ་བའི་གཏམ་བྱེད་པར་ནུས། རང་གི་ཤེས་སྒྲིབ་སྦྱོང་། གཞན་ལ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྐོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་འབྱུང་སྟེ། སྡུད་པ་ལས། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོངས་ཤེས་ནས། །ཁམས་གསུམ་མ་ལུས་པ་ལས་ཡང་དག་འདའ་བར་འགྱུར། །མི་ཡི་ཁྱུ་མཆོག་འཁོར་ལོ་རིན་ཆེན་བསྐོར་བྱས་ནས། །སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་བྱ་ཕྱིར་འགྲོ་ལ་ཆོས་ཀྱང་སྟོན། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་
བརྩེགས་པ་ལས་ཀྱང་། །ཐོས་པས་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པར་འགྱུར། །ཐོས་པས་དོན་མ་ཡིན་པ་སྤོང་། །ཐོས་པས་སྡིག་པ་སྤོང་བར་བྱེད། །ཐོས་པས་མྱ་ངན་འདས་པ་ཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །ཐོས་བསམ་གྱི་ཤེས་རབ་མེད་ཅིང་བདག་མེད་གཉིས་ཀྱི་དོན་མ་གོ་བར་བླུན་སྒོམ་བྱས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅུང་ཟད་ཐོས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་རྩ་བ་སྤོང་མི་ནུས་པས་འཁོར་བར་ལྟུང་སྟེ། དཔེར་ན་མུ་སྟེགས་རིངས་བྱེད་ཀྱི་བུ་ལྷག་སྤྱོད་ཀྱིས་ལོ་བཅུ་གཉིས་སུ་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་མཐར་ཕྱིན་པར་སྐྱེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་སྒོམ་པར་བྱེད་མོད་ཀྱིས། །དེས་ནི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་འཇིག་མི་བྱེད། །དེ་ནི་ཉོན་མོངས་ཕྱིར་ཞིང་རབ་འཁྲུགས་ཏེ། །ལྷག་སྤྱོད་འདི་ནི་ཏིང་འཛིན་བསྒོམ་པ་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཐོས་བསམ་གྱི་ཤེས་རབ་ཟབ་མོའི་མིག་ཐོབ་ནས་བསྒོམ་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ལས་ཤིན་ཏུ་བརྩོན་པས་བྱ་དགོས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལེའུ་
ལས། ཤེས་རབ་རྒྱས་བྱེད་པ་ནི་ཐོས་པ་སྟེ། །བསམ་པ་དང་ནི་གཉིས་པོ་ཡོད་གྱུར་ན། །དེ་ནས་བསྒོམ་པ་ལ་ནི་སྦྱོར་བ་སྟེ། །དེ་ལས་དངོས་གྲུབ་བླ་ན་མེད་པ་ཐོབ། །ཅེས་གསུངས་པ་དང་། འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་བསྟན་པ་ལས་ཀྱང་། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་བ་དེ་ནི་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཁ་ཐོན་དུ་བསྐུལ་བར་བྱའོ། །མང་དུ་ཐོས་ནས་དབེན་པ་ལ་བསྐུལ་བར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས། སྒོམ་པ་དང་མི་ལྡན་ན་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན། སྒོམ་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཐོས་བསམ་རྐྱང་པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་མི་རྟོགས་ཏེ། ཕལ་ཆེ་ལས། ཅི་ལྟར་བུ་རམ་མངར་བའི་རོ། །བཤད་པས་མྱང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། །ནམ་ཞིག་བུ་རམ་ཟོས་པ་ན། །མངར་བའི་རོ་ནི་མྱང་བ་བཞིན། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དེ་དག །བཤད་པས་རོ་ནི་མྱང་མི་འགྱུར། །ནམ་ཞིག་དེ་ལ་བཏུད་བསྒོམས་ན། །རང་རིག་དེ་ལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཅེས་གསུངས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
因此，若无闻所成慧，则无法分辨取舍之别，无论做什么都力量微弱，在一切生世中成为钝根，即使修行也不能断除我执之根本，诸如此类过失甚多。若具足闻法，则因通晓所知而不昧智慧，因自己智慧增长而获得对一切无畏的辩才，因心续解脱而心安，被列入所谓智者的行列，在一切生世中智慧圆满，根器锐利且能持闻，能与诸佛菩萨相见并能与之谈论法义，净除自己的所知障，能为他人如实转法轮等功德生起。如《般若经》中说："以智慧遍知法性，将超越一切三界，人中最胜转动珍贵法轮，为除苦故为众生说法。"
《宝积经》中亦云："以闻法知诸法，以闻法断非义，以闻法断诸罪，以闻法得涅槃。"等等广泛宣说。
若无闻思智慧，不理解二无我之义而盲修，虽略得禅定却不能断除烦恼根本，将堕入轮回。例如外道数论派之子邪行，十二年中安住于空性禅定最终圆满成就，如《三摩地王经》中说："虽然他修持此禅定，但未能破除我执，他的烦恼再次激起，如同邪行修持禅定一样。"
获得甚深闻思智慧的慧眼后，应当以极大精进力修持。如《禅定资粮品》中说："增长智慧者是闻法，若有闻思二者，然后修行，由此获得无上成就。"
《圣菩萨十地经》中亦云："善男子！初业菩萨首先应当鼓励诵习，多闻后应鼓励独处。"
若有人想："不具修行有何过失？"仅凭闻思无法现证胜义谛，如《广大经》中说："如同甘蔗甜味，仅凭解说不能品尝，唯有吃到甘蔗时，才能品尝其甜味。空性之义亦如是，仅凭解说不能体验其味，唯有敬修彼义时，自证智慧才会生起。"


 །དེས་ན་ཐར་པ་དོན་ཏུ་གཉེར་བའི་
གང་ཟག་རྣམས་ཀྱིས། དང་པོར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སྒོ་གསུམ་དག་པར་བྱས་ནས། དེ་ནས་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྒྲོ་འདོགས་བཅད། རིག་པའི་སྒོ་ནས་བསམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཐོས་པའི་དོན་དེ་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་ཡང་ཡང་བསམ་ཞིང་གོམ་པར་བྱ། དེ་ནས་མ་འཁྲུལ་བའི་དོན་དེ་སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གསུམ་དང་ལྡན་པར་བསྒོམས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་སྒོམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྦྱོར་ལམ་དུ་བདག་མེད་གསལ་སྣང་ཐོབ་ཅིང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྒོམ་བྱུང་གི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་ལམ་དུ་བདག་མེད་མངོན་སུམ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་མཐོང་ཞིང་། སྒོམ་ལམ་དུ་དེ་གོམ་པར་བྱས་ལ། གོམས་པ་མཐར་ཐུག་པས་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དེ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་ཏེ། །ཏིང་འཛིན་ཐོབ་ནས་ཤེས་རབ་སྒོམ་པར་བྱེད། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་དག་འཐོབ། །ཡེ་ཤེས་རྣམ་དག་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དཔེར་
ན་ཞིང་དང་། ས་བོན་དང་། ཆུ་ལུད་དྲོད་གསུམ་ཚང་ནའབྲས་བུ་སྟོན་ཐོག་དེ་འབྱུང་ལ། ཅིག་མ་ཚང་ན་འབྲས་བུ་དེ་མི་འབྱུང་བ་བཞིན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ས་གཞི། ཐོས་པའི་ས་བོན། བསམ་སྒོམ་གྱི་ཆུ་ལུད་དྲོད་གཤེར་ཐམས་ཅད་ཚང་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བདེ་བླག་ཏུ་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ། །རྩ་བའི་གཉིས་པ་གཞུང་གི་དོན་ལ་གསུམ། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་བཤད་པ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་བཤད་པ། །དེ་དག་གི་དོན་མདོར་བསྡུའོ། །དེའི་དང་པོ་ལ་བཞི། འཁྲུལ་དང་མ་འཁྲུལ་པའི་རྩ་བ་སེམས་ཉིད་དུ་བཤད་པ། སྣང་བ་སེམས་སུ་སྒྲུབ་པ། སེམས་སྐྱེ་མེད་དུ་བསྟན་པ། འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་བརྒྱད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལའང་གསུམ། གཞན་གྱིས་ལོག་པར་རྟོག་པ། རྒྱལ་བས་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ། རང་གིས་རྟོགས་ནས་སྟོན་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། ཁམས་གསུམ་ནས། བསྐྱེད་ཅེས་སྨྲ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པ་འཁྲུལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན། འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་
ཁམས་གསུམ་དུ་འཁོར་བའི་སེམས་ཅན་འདི་དག་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་ཅི་ལས་བྱུང་བའི་ཚུལ་ནི། གྲུབ་མཐའ་ལ་མ་ཞུགས་པའི་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོག་དཔྱོད་མི་ཤེས་པས་ཅིའང་མ་རྟོགས་པ་དང་། གྲུབ་མཐའ་ལ་ཞུགས་པའི་མུ་སྟེགས་བྱེད་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུ་རྐྱེན་ལོག་པར་རྟོག་པ་དང་། ནང་པ་ཉན་ཐོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཙམ་རྟོགས་པ་ལས་སྣང་བ་སེམས། སེམས་སྟོང་ཉིད། སྟོང་ཉིད་རྟེན་འབྲེལ་དུ་འཆར་བའི་ཚུལ་ཡང་དག་པའི་དོན་ཇི་བཞིན་ཉིད་མ་རྟོགས་པས་སྒྲོ་སྐུར་མང་དུ་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
因此，希求解脱的诸人，首先应以出离戒律净化三门，然后以闻所成慧断除增益，从理性角度以思所成慧反复思维闻法之义是否有误并使之熟悉。之后，以具足前行、正行、结行三者的方式修持无误之义，以世间修所成慧在加行道上获得二无我明晰显现，以出世间修所成慧在见道上以现量方式见到二无我，在修道上使之熟习，通过究竟熟习而获得解脱和一切智。如《宝积经》中说："安住戒律获得禅定，获得禅定后修持智慧，以智慧获得清净智，清净智使戒律圆满。"
譬如田地、种子、水肥温三者具足则生成果实农作物，若缺其一则不生果实。同样，若具足戒律的土地、闻法的种子、思修的水肥温湿等一切，佛果便能轻易成熟。
根本第二，经文义理分三：说明识的方面，说明智的方面，总结其义。
第一部分又分四：解释迷乱与不迷乱之根本为心性，证明现象是心，展示心为无生，解释迷乱的因缘为八识聚。
第一部分又分三：他人的错误理解，佛陀的教授方式，自己领悟后的教授方法。
第一，从"三界"至"所生"。识所摄的迷乱本性，欲界、色界、无色界三界中轮回的一切众生从何因生起的情况是：未入宗派的凡夫因不知思考观察而一无所知，入于宗派的外道则错误理解因缘，内道声闻只了悟部分，未能如实了知现象是心、心是空性、空性显现为缘起的真实义理，故发表诸多增益损减之言论。


 །དེའང་མུ་སྟེགས་གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ནི། བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་གསུམ་མམ། རྡུལ་མུན་པ་སྙིང་སྟོབས་གསུམ་ཆ་མཉམ་པའི་རྒྱུ་གཙོ་ཞེས་བྱ་བ་རྟག་པ། གཅིག་པུ། བེམ་པོ་ཡིན་པ། ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ། རྣམ་འཕྲུལ་སྤྲུལ་པ་ལ་མཐུ་ཐོགས་པ་མེད་པ་སྟེ། མཚན་ཉིད་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཡོད་པས། རྒྱུ་གཙོ་བོ་ལ་འབྲས་བུ་རྣམ་འགྱུར་ཡོད་པ་སྐྱེ་བས། བདག་ལས་བདག་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དང་དབང་ཕྱུག་པ་རྣམས་ནི། དབང་ཕྱུག་བྱ་བ་
གཅིག་པུ། རྟག་པ། གཡོ། ལྷ་ཡིན་པ། བཀུར་བྱ་ཡིན་པ། གཙང་བ། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ། རང་དབང་ཅན་ཡིན་པ་སྟེ། །མཚན་ཉིད་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་གཅིག་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་ཡོད་པས། །རྒྱུ་གཞན་ལས་འབྲས་བུ་གཞན་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དང་། ཁྱབ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་ཀྱིས་ནི་མཚན་ཉིད་ལྔ་ལྡན་གྱི་བདག་དང་བྱེད་པ་པོ་གཞན་གྱི་ནུས་པ་གཉིས་ཀ་ལས་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་བྱུང་བར་འདོད་པ་དང་། རྒྱང་འཕེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། སྣོད་བཅུད་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་བྱུང་བ་འདོད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། ཉི་ཤར་ཆུ་བོ་ཐུར་དུ་འབབ་པ་དང་། །སྲན་ཟླུམ་ཚེ་མ་གཟང་རིང་རྣོ་བ་དང་། །རྨ་བྱའི་མདངས་ལེགས་གང་ཡིན་དེ་དག་ཀུན། །སུས་ཀྱང་མ་བྱས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བྱུང་། །ཞེས་ཟེར་ནས་འཇིག་རྟེན་མངོན་སུམ་གྱི་སྣང་ཚུལ་ཡང་རྒྱང་རིང་དུ་འདོར་བས་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་ཐ་ཆད་པའོ། །བྱེད་པོ་ཁས་ལེན་པ་ལའང་བོད་དུ་སྣོད་བཅུད་ལེགས་ཉེས་ཐམས་ཅད་སྒམ་
པ་ཕྱ་ཞེས་བྱ་བས་བྱས་པར་འདོད་པ་དང་། མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབང་ཕྱུག་དང་། ཚངས་པ་དང་། ཁྱབ་འཇུག་གིས་བྱས་ཤིང་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ནི་ལོག་པར་རྟོག་པའི་འཁྲུལ་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་པས་རིང་དུ་འདོར་བར་བྱའོ། །ཡང་ནང་པའི་གྲུབ་མཐའ་བཞིའི་དང་པོ་ཉན་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཕྱི་རོལ་དུ་དོན་ཏུ་སྣང་བའི་དངོས་པོ་འདི་མི་བདེན་ཀྱང་། རྫས་རྡུལ་ཆ་ཤས་མེད་པ་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན་པའི་དོན་དམ། །ནང་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་ཆ་མེད་སེམས་ཀྱི་རྡུལ་ཏེ་སྔ་མ་ལ་དངོས་པོ་གཞན་གྱིས་བཅོས་མི་ནུས་པ་དང། སེམས་རྡུལ་བློ་ཡིས་དཔྱོད་མི་ནུས་པས་རྟག་པ་དེ་འདུས་ནས་བསགས་རྡུལ་དབང་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྲུབ་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དངོས་པོ་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་གྲུབ་བོ་ཞེས། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་ཆོས་སོ་སོའི་རྡུལ་བདེན་པ་ཁས་ལེན་ནོ། །རྫས་རྡུལ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་དྲུག་གམ་བཅུར་ཕྱེ་བ་དང་། སེམས་རྡུལ་ལ་དུས་གསུམ་དུ་དབྱེ་ན་གྲུབ་པ་མེད་
པས་མི་འཐད་ལ། ཆ་ཤས་མེད་ན་རགས་པའང་རྩོམ་མི་ནུས་སོ། །ཡང་ཉན་ཐོས་མདོ་སྡེ་པས་ནི། ཕྱི་དོན་གཟུགས་སོགས་མངོན་སུམ་འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་པས་ཤེས་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་མི་སྣང་སྟེ་དབང་པོ་དང་ཡུལ་འཕྲད་པ་ནའང་སྤོས་རྒྱའི་ཐལ་བའི་རི་མོ་འདྲ་བ་ཞིག་སྣང་བ་ཡིན་ལ། ཕྱི་དོན་རྣམ་པ་ཤེས་ལ་གཏོད་པར་བྱེད་པའི་དོན་རང་མཚན་པ་ནི་ཕག་གམ་ལྐོག་ན་མོ་ཡི་རྫས་སུ་བདེན་པར་ཡོད་པས། དེས་བདག་སྟེ་ནང་གང་ཟག་དང་ཕྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སམ་ཡུལ་ཆོས་རྣམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཅེས་སྨྲའོ། །དེའང་མ་འཐད་དེ། ཕག་ན་མོ་དེ་ཤེས་པ་ལ་སྣང་ན་ཕག་ན་མོར་འགལ་ལ། མི་སྣང་ན་རྣམ་པ་ཡང་གཏོད་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། ཐམས་ཅད་ནས་རྣམས་ལ་གསུངས། ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། །སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་པས་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་མཁྱེན་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས། འཇིག་རྟེན་ན་འགྲན་ཟླ་སྤངས་པའི་ཉག་མ་
གཅིག་པུ་དེས་ནི། ཁམས་གསུམ་པོ་འདི་དག་མ་རིག་པས་བསླད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་རྟོགས་པའི་རང་གཟུགས་ཙམ་ལས་དོན་ལ་གྲུབ་པ་མེད་པར་གསུངས་ཏེ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ཁམས་གསུམ་པོ་འདི་ནི་སེམས་ཙམ་མོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
外道数论派认为：乐、苦、舍三者，或微尘、黑暗、勇气三者平衡的因——称为"胜因"，具有恒常、唯一、物质、隐蔽、变幻自在无碍等五种特性存在，从胜因生起果位的变异，主张从自生自。
自在天派则认为：名为"自在天"的唯一、恒常、灵活、天神、应受尊敬、清净、作者、自主等八种特性具足者，是一切内外事物的因，主张从他因生他果。
遍入派等则认为：具五特性的自我与他者作者的力量二者共同产生内外诸事物。
顺世外道则认为：器世间与有情一切无因自然而生，如同所说："太阳升起，江河向下流，豌豆圆形，荆棘尖锐，孔雀羽毛美丽，这一切皆非人为，由自性产生。"他们远离现实世界的显现方式，是所有宗派中最低劣的。
对于承认造物主的观点，在藏地认为一切器世间与有情好坏皆由称为"嘎巴恰"者所造，外道则认为由自在天、梵天、遍入创造并生成自我与世界。这些都是错误理解的谬见，应当远离。
内道四宗派中，第一声闻毗婆沙师认为：虽然外境显现的事物不真实，但无分微尘实体是胜义谛，非感官对象；内心无分刹那的心微尘，前者不能被他物改变，心微尘不能被智慧观察故为恒常，集合成微尘聚而成为根识对象的世俗事物无常。他们承认外境的色声香味触法各自微尘为真实。然而，若以智慧将实体微尘分为六方或十方，或将心微尘分为三时，则无法成立；若无分则粗相亦不能形成。
声闻经部师则认为：外境色等显现是世俗，不直接显现于心识，根境相遇时如同油印粉尘纹路般显现，能投射形象于心识的真实外境存在于隐蔽处，由此产生内在众生与外在世界或境法。此说不合理，若隐蔽之物显现于心则与隐蔽矛盾，若不显现则无法投射形象。
第二，由"一切"至"宣说"所示：解脱二障及习气，如实了知一切所知的圆满佛陀，世间无与伦比的唯一者，宣说此三界仅是被无明染污的心识分别的自相，实际上并不存在，如经中说："善男子，此三界唯是心。"


 །ཞེས་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་དང་། ལངྐར་གཤེགས་པ་ལས་ཀྱང་། མེ་ལོང་ལ་ནི་གཟུགས་སྣང་ཡང་། །ཡིན་པ་མེད་པ་སྣང་བ་ལྟར། །སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་མི་ཤེས་པར། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་གཉིས་སྐྱེ། །རྣམ་རྟོག་བག་ཆགས་འབྲེལ་བ་ཡིས། །སྣ་ཚོགས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། །མི་རྣམས་ལ་ནི་ཕ་རོལ་སྣང་། །འཇིག་རྟེན་ཁམས་ནི་སེམས་ཙམ་མོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། སྔགས་ལས་ཀྱང་། རིན་ཆེན་སེམས་ལས་ཕྱིར་གྱུར་བའི། །སངས་རྒྱས་མེད་ཅིང་སེམས་ཅན་མེད། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་དོན་རྣམས། །ཕྱི་རོལ་གྱུར་པ་ཅུང་ཟད་མེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་དངོས་པོ་འདི་རྣམས་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་འདོད་པ་ལྟར། བདག་ལས་ཀྱང་བདག་ཉིད་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་བདག་རང་གྲུབ་
ཟིན་ཡང་སྐྱེད་མི་དགོས་པ་དང་། གཞན་ལས་གཞན་སྐྱེ་བའང་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ཅེས་པའང་བདག་ལ་ལྟོས་དགོས་ན་ལྟོས་གཞིའི་བདག་མེད་པར་སུ་ཞིག་གཞན་དུ་འཐད། འོན་ཀྱང་གཞན་གྱིས་གཞན་སྐྱེད་ན་ཉི་མས་མུན་པ་དང་རེ་ལྡེས་བུམ་པ་སོགས་བསྐྱེད་དགོས་པ་ལ་དེ་འདྲ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་ཀ་འདུས་པ་ལས་ཀྱང་བསྐྱེད་པ་མིན་སྟེ་སྐྱོན་སྔ་མ་གཉིས་ཀར་འགྱུར་བའམ། ཡང་ན་བདག་གཞན་དུས་མཉམ་ནི་རྭ་གཡས་གཡོན་ལྟར་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་མི་འཐད་དོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ནི་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་དུ་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུར་སྐྱེ་བ་སོགས་མཐོང་བཞིན་པས་འཐད་པ་མིན་ལ། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། འཁོར་འདས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་དོན་དམ་པར་སྤྲོས་པའི་མཐའ་ལས་འདས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྣང་བར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྟེ། གང་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་ལ་ནི། རང་གིས་ངོ་བོས་གྲུབ་པའི་བདེན་དངོས་ཀྱིས་སྟོང་པའོ། །
དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རང་གི་ངོ་བོ་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུར་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ནི་ཆོས་ཅན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ལ། སྣང་བ་ཙམ་དེ་ཉིད་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཞུགས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོས། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་འདི་ཁོ་ན། །ཀུན་རྫོབ་གཞན་ནི་གཅིག་ཤོས་ཡིན། །ཞེས་དང་། ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་ཀུན་ལས་བཏུད་པ་ལས་ཡང་། ཀུན་རྫོབ་ནི་གཉིས་སུ་སྣང་བའོ། །བདེན་པ་ནི་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུའོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེའི་གནས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་དང་། དེའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཅིག་གམ་ཐ་དད་ཅེ་ན། གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་འཁྲུལ་སྣང་དུ་གྲུབ་ཀྱང་དོན་དམ་དུ་མ་གྲུབ་ལ། དོན་དམ་བདེན་པ་ཆོས་ཉིད་དུ་གྲུབ་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མ་གྲུབ་སྟེ། དཔེར་ན་ཆུ་ཟླར་སྣང་
བ་ཟླ་དངོས་སུ་མ་གྲུབ་ལ། ཟླ་དངོས་ཉིད་ཆུ་ཟླར་མ་གྲུབ་པ་བཞིན་ནོ། །གཅིག་པ་ཡིན་ན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་མཐོང་བས་དོན་དམ་བདེན་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་བཞི་ཡོད་པར་དགོངས་འགྲེལ་ལས་གསུངས་སོ། །བདེན་གཉིས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པའི་ཚེ་དངོས་གནས་སུ་ཐག་པ་ཡོད་ལ་སྦྲུལ་མེད་ཀྱང་འཁྲུལ་སྣང་དུ་ཡོད་མེད་གཉིས་གཞི་གཅིག་ལ་ཚོགས་པས་ཐ་དད་མ་ཡིན་པ་ལྟར། ཀུན་རྫོབ་སྣང་བ་གང་དོན་དམ་སྟོང་ཉིད་དབྱེར་མེད་པས་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐ་དད་ཡིན་ན་དོན་དམ་བདེན་པ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱོན་བཞི་དགོངས་འགྲེལ་ལས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་བདེན་པ་གཉིས་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། ཐ་དད་པ་དང་རྣམ་པར་བྲལ་ཞིང་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད་དུ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དགོངས་འགྲེལ་ལས། འདུ་བྱེད་ཁམས་དང་དོན་དམ་མཚན་ཉིད་ནི། །གཅིག་དང་ཐ་དད་བྲལ་བའི་མཚན་
ཉིད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
如《十地经》中所说，《楞伽经》中亦云："如镜中现影，实无而显现，不知心之显现，二种分别生。由分别习气连结，种种从心所生起，于众人前显现他境，世界唯是心而已。"
密续中也说："离开珍贵心外，无佛亦无众生，诸识所缘境界，外境丝毫不存。"
因此，这些事物非如外道所认为的，既非从自生自，因自性已成就而无需再生；亦非从他生他，若"他"必须依托"自"而立，在无依基的自性下何者能成为"他"？况且，若他生他，则应太阳生黑暗，陶轮生瓶等，如此情况不可能存在。也非由二者共生，因会有前述两种过失，或者，自他同时如左右角般不能互为因缘。无因也不合理，因为感官直接见到种子生芽等现象。
那么，究竟是如何呢？轮回涅槃所摄诸法，胜义中超越戏论边际的空性，在世俗显现中因果互相依托而生起，凡依缘而生者，即是以自性空。
如是缘起自性如水月般显现为能取所取二者，是有法世俗谛；而仅仅此显现本身，自性离一切戏论，安住于自性空性，是法性胜义谛。如《智慧精髓》所说："如是现相即是，世俗，另一为他者。"
《智慧精髓总集》中亦云："世俗是二相显现，真实如水中月，胜义谛离一切相，其所依是十八空性。"
如此，世俗二相显现与其自性空性胜义谛是一还是异？非一，因世俗谛成立为迷乱显现而非胜义，胜义谛成立为法性而非世俗，如同水中月影不是实月，实月亦非水中月影。若是一体，则见世俗谛即见胜义谛等四种过失，《解深密经》中有说。
二谛也非相异，例如，当绳误为蛇时，实际上有绳无蛇，但在迷乱显现中有无二者集于一基，故非异体；同样，任何世俗显现与胜义空性不二，非成立为异体。若是异体，则胜义谛非世俗谛的法性等四种过失，《解深密经》中有说。
因此，二谛既非一体亦非异体，而是安住于显空不二，如《解深密经》所说："有为界与胜义相，一异皆离之相也。"


 །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཅིག་ཐ་དད་གཉིས་ཀ་མིན་པའི་རྫུན་པའང་མིན་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ནི་འཁྲུལ་ངོར་རྒྱུ་འབྲས་མི་བསླུ་བའི་ཕྱིར་དང། དོན་དམ་ནི་གནས་ལུགས་སུ་བདེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་གཉིས་ཀ་བདེན་པའོ་ཞེ་ན། ཀུན་རྫོབ་སྣང་ཡང་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པའི་སྟོང་པ་ཡིན་ལ། དོན་དམ་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པས་བདེན་པར་གྲུབ་པའི་རྣམ་གཞག་རྣམ་པར་སྤངས་ཤིང་དམ་བཅའ་བྱར་མེད་དོ། །དཔེར་ན། སྒྱུ་མ་ནི་རྟ་གླང་གི་དངོས་པོར་བདེན་པར་མེད་ཀྱང་དེར་སྣང་བ་དང་། ལ་སོགས་པའི་ཁོངས་ནས། སྨྲིག་རྒྱུ། བྲག་ཆ། མིག་ཡོར། གཟུགས་བརྙན། འཇའ་ཚོན། སྤྲིན་གློག་རྣམས་མེད་བཞིན་ཏུ་སྣང་བ་དང་མཚུངས་པ་སྟེ། དབུ་མ་བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། མ་རིག་ནས་བརྩམས་རྒ་ཤིའི་བར། །མཐར་ཐུག་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི། །བརྟེན་ནས་འབྱུང་བར་བྱ་བ་ནི། །ཁོ་བོས་རྨི་ལམ་སྒྱུ་འདྲར་འདོད། །ཅེས་པ་དང་། ན་རོ་པའི་ལྟ་བ་མདོར་བསྡུས་ལས་ཀྱང་། རང་རིག་སྤྲོས་བྲལ་དེ་ཉིད་ཀྱང་། །སྣང་ཞིང་
སྟོང་ལ་སྟོང་ཞིང་སྣང་། །དེ་ཕྱིར་སྣང་སྟོང་དབྱེར་མེད་དོ། །དཔེར་ན་ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་ཁམས་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་དེ་ལྟ་བུར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཁྱེན་ནས་ཚུལ་དེ་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་རྣམས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། དེ་ལྟར་ནས་གསལ་བརྗོད་བྱ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་འཁྲུལ་པ་འཁོར་བ་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། མ་འཁྲུལ་པ་མྱང་འདས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཉིས་པོའི་རྩ་བ་གང་ལས་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཅེས་རང་གིས་རྟོགས་ཤིང་གཞན་ལ་སྟོན་ནུས་པའང་རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་ཟབ་མོ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། གཡའ་དག་པའི་མེ་ལོང་ལས་ནི་རང་གི་གཟུགས་བརྙན་བྱད་བཞིན་མཛེས་མི་མཛེས་རྟོགས་པ་ལྟར། བླ་མའི་མན་ངག་དང་མདོ་རྒྱུད་བསྟན་བཅོས་དྲི་མ་མེད་པ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོས་བསམ་གྱི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་གོ། དུ་བ་བྱུང་བ་ལས་མེ་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔོགས་པ་བཞིན་
སྒོམ་པའི་མངོན་རྟོགས་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་པས་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་མཚོན་ཏེ། མདོར་ན་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅན་གདོད་ནས་སྤྲོས་པའི་མཐའ་ལས་འདས་ཀྱང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ཅིའང་སྣང་བ་དེ་ཉིད། སྐྱེས་སྦྱང་ཤེས་རབ་ཟབ་མོ་ལ་བརྟེན་ནས་མ་ནོར་ཇི་བཞིན་རྟོགས་པར་གྱུར་པ་དེ། རྗེས་འཇུག་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བས་བསྟན་བཅོས་འདིར་ནི་མ་སྦས་གསལ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་སྣང་བ་སེམས་སུ་བསྒྲུབ་པ་ལ་བཞི། འཇུག་ཤེས་ལྔའི་རྟེན་འབྲེལ་བཤད་ཅིང་དེ་སེམས་སུ་སྒྲུབ། སེམས་མ་ཡིན་པའི་ལོག་རྟོག་བསལ། བྱེད་པོ་གཞན་མེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་བཀོད། དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་འབྲེལ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྒོ་ལྔའི་ནས་གྲུབ་པ་མེད། ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེའང་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཉོན་ཡིད་དང་བཅས་པ་ལས་སྐྱེས་པའི། བདག་པོའི་རྐྱེན་མིག་རྣ་བ་སྣ་ལྕེ་ལུས་ཏེ་སྒོ་ལྔ་པོ་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་ཡིད་དང་བཅས་པ་ནི། དམིགས་པའི་
རྐྱེན་སོ་སོའི་ཡུལ་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་སྟེ་ལྔ་པོར་འཕྲད་ཅིང་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས། མཛེས་པ་སྙན་པ་སོགས་ཡུལ་འདོད་ཅིང་ཡིད་དུ་འོང་བ་བླངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་བསྐྱེད། མི་སྡུག་པ་དང་མི་སྙན་པ་སོགས་མི་འདོད་ལ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་རྣམས་དོར་བས་ཞེ་སྡང་བསྐྱེད། བར་པ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་རྟོགས་པས་གཏི་མུག་བསྐྱེད་པས་ལས་བསགས། དེས་འཁོར་བར་འཁྱམས་པ་དེ་ཅིས་ལེན་ན། ཡུལ་སྣང་བདེན་ཞེན་བྱས་པས་ལེན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
如是所说。非一非异的虚假也非，因为世俗于迷乱中因果不欺故，胜义于实相中为真实故。若问："那么二者都是真实的吗？"世俗虽显现但自性不成立故为空，胜义超越心识行境故遣除真实成立之安立且无可立宗。譬如，幻术虽无真实马牛之实体但显现为彼，以及包括阳焰、回声、眼翳、影像、彩虹、云闪等虽不存在却显现相似。如《中观菩提心释》所说："从无明乃至老死，终极十二支，缘起所生，我认为如梦如幻。"
那罗巴的《见解摄要》中亦云："自证离戏论彼性，显而空且空而显，因此显空不可分，譬如水中月影然。"
因此，世尊了知三界一切皆如是，为众生宣说了证悟此理的种种方法。
第三，"如是"至"明述"所说：如是迷乱轮回识的方面与不迷乱涅槃智的方面，二者根本从何处如何产生，自己了悟且能教授他人，也是依靠深奥因缘缘起。譬如，从无垢镜中能看清自己容貌之美丑，依靠上师教言及无垢经续论典生起闻思智慧，了解二谛情况。如同从烟推知有火一般，通过在相续中生起修行的现证，也能显示转依智慧。总之，轮涅一切法虽本离戏论边际，但以任何缘起方式显现，依靠生来或修习的甚深智慧如实无误了悟，以悲心为后学者在此论中不隐瞒而明晰阐述。
第二，证明现象是心分四：解释五转识的缘起并证明其为心，破除非心的错误理解，建立无他作者的证据，解释第六意识的关联。
第一，"五门"至"不成"所说：即以阿赖耶识及末那识为因缘所生，以眼耳鼻舌身五门为增上缘的识与意俱，缘于各自境界色声香味触五境而相遇、聚合、接触。由此，取悦耳等可欲可喜之境而生贪欲烦恼，舍弃不悦耳不可欲不可意之境而生嗔恚，不了知中性舍相之自性而生愚痴，从而积集业，由此漂泊轮回。这由何而取？由执著境显为真实而取。
;


 །འོ་ན་གཟུང་ཡུལ་ལྔར་སྣང་བ་འདི་ལྟ་བུ་དག་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཅེ་ན། ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་དང་ལྡན་པས་ལེགས་པར་བརྟགས་ན། སེམས་རྣམ་པར་རིག་པའི་རྩལ་ལས་བྱུང་བའི་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་སོ་སོའི་ཡུལ་ལྔ་པོར་ཤར་བ་ཙམ་ལས་གཞན་ཏུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཉན་ཐོས་བྱེ་མདོས་འདོད་པའི་རྡུལ་ཕྲན་ནམ་ཕག་ན་མོ་དང་། སོགས་ཁོངས་ནས་མུ་སྟེགས་འདོད་པའི་བདག་དང་བྱེད་པ་པོ་ཕྱི་
རོལ་ན་གྲུབ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། འཕགས་པ་ལྷའི་སྙིང་པོ་ཡེ་ཤེས་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལས། ཆ་ཤས་ཅན་ཞེས་བྱར་མེད་ཅིང་། །ཕྱི་རོལ་དོན་དུ་གྲུབ་པ་མེད། །སོ་སོར་སྤང་བ་དམིགས་སུ་མེད། །ཉམས་སུ་མྱོང་བ་རྨི་ལམ་འདྲ། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། གང་ཚེ་ནས་འབྲེལ་མེད་ཕྱིར། ཅེས་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཕྱི་ཡུལ་གྱི་རྫས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནང་མིག་ཤེས་སོགས་ལས་གཞན་པའི་དོན་བདེན་པར་ཡོད་ན་ཤེས་པ་དང་ཡུལ་གཉིས་བདག་ཉིད་གཅིག་པའི་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་མིན་ཅིང་། དེ་ལས་དེ་བྱུང་གི་འབྲེལ་པའང་མེད་པར་ཐལ། ཡུལ་ཤེས་ཀྱི་འཇུག་པས་བསྟན་ཏུ་མེད་ཅིང་རེག་གཟུགས་སུ་མ་གྲུབ་པས་ཐོགས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ལས། དེ་དང་རྣམ་པ་འགལ་བ་བསྟན་མོད་ཐོགས་བཅས་ཀྱི་བེམ་པོའི་རྫས་མི་སྐྱེ་སྟེ། རྒྱུ་དངོས་མེད་ལས་འབྲས་བུ་དངོས་པོར་སྐྱེ་བ་རྫས་འགལ་བའི་ཕྱིར། གཏན་ཚིག་དེའི་ཕྱིར་ན་ཤེས་པ་དང་ཡུལ་གཉིས་དེ་ལས་དེ་བྱུང་གི་འབྲེལ་པ་མེད་པར་འདོད་དགོས་
སོ། །དངོས་སྨྲ་བས་དེ་ལྟར་འདོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་མིག་སོགས་ཤེས་པ་ལ་གཟུགས་སོགས་ཡུལ་རྣམས་ནི་སྣང་བར་མི་རིགས་པས་མི་སྣང་བར་ཐལ། དེ་གཉིས་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེར་སྣང་བ་ལ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་དམ། དེ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་ཁྱབ་ལ། མ་འགྲེལ་ན་མི་སྣང་བས་ཀྱང་ཁྱབ་སྟེ། དཔེར་ན་རྨི་ལམ་དང་མ་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་མིག་ཤེས་ཀྱིས་སྒྲ་མི་ཐོས་ཤིང་ལྕེ་ཤེས་ཀྱིས་གཟུགས་མི་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། །དོན་དེའི་ཕྱིར། ན་རོ་པའི་ལྟ་བ་མདོར་བསྡུས་ལས་ཀྱང་། སྣང་ཞིང་སྲིད་པའི་ཆོས་འདི་རྣམས། །རང་རིག་སེམས་ལས་གུད་ན་མེད། །སྣང་ཞིང་གསལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །དཔེར་ན་རང་རིག་ཉམས་མྱོང་བཞིན། །གལ་ཏེ་སེམས་དེ་མ་ཡིན་ན། །འབྲེལ་པ་མེད་ཕྱིར་མི་སྣང་ཐལ། །དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་གཏན་ལ་དབབ། །ཅེས་གསུངས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། དེ་ཕྱིར་ནས་མིན་པར་རྟོགས། ཞེས་གསུངས་ཏེ། བཤད་མ་ཐག་པའི་གཏན་ཚིག་དེའི་ཕྱིར་ན། ཕྱིར་རོལ་
ཇི་ལྟར་སྣང་བ་འདི་དག་ནང་གི་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པའི་ཡུལ་བདེན་པར་གྲུབ་པ་མེད་དེ། འདིའི་ངེས་པ་ཡང་ཐོག་མེད་ནས་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ཡིད་དེ་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་རང་གི་རྣམ་རྟོག་གི་ཡུལ་དུ་ཨུཏྤལ་འདུ་ཤེས་པའི་རིག་པ་དེ་རང་གི་བློ་ངོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བསལ་ལམ་མེར་འཆར་གྱི་དེ་དང་འབྲེལ་མེད་གཞན་གྱི་བློ་ངོའི་བུམ་པ་ལྟ་བུ་རང་ལ་མི་སྣང་བ་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། ཕྲ་བ་ཆ་མེད་ཀྱི་རྡུལ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་རིའི་ལྗོངས་སོགས་ཕྱ་ལེ་བ་སྟེ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ཤར་བ་དེ་དག་རང་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གཏན་ཚིག་དང་རིག་པ་དེ་ཡི་དོན་གྱིས། ཕྱི་རོལ་ན་སེམས་ལས་གཞན་དུ་གྲུབ་པའི་དངོས་པོ་བདེན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཚངས་པ་དང་སོགས་ཁོངས་ནས་དབང་ཕྱུག་ཁྱབ་འཇུག་བདག་དང་རྡུལ་ཕྲན་ཕག་ན་མོ་དག་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་མི་འགྲུབ་ལ་དེ་ཀུན་སེམས་སྣང་ཙམ་ལས་བདེན་དངོས་ཅན་མིན་པར་རྟོགས་ཏེ། འཇམ་དཔལ་རྣམ་པར་རོལ་པའི་མདོ་ལས། ལྷའི་བུ་པདྨ་རྣམ་པར་རོལ་པས། འཇམ་དཔལ་ལ་སྨྲས་པ།
ཕྱིར་རོལ་གྱི་ཡུལ་རྣམས་བྱེད་པ་པོས་བྱས་སམ། ཅི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ། འཇམ་དཔལ་གྱིས་སྨྲས་པ། ལྷའི་བུ་ཕྱིར་རོལ་གྱི་ཡུལ་འདི་རྣམས་བྱེད་པ་པོས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་མཐུ་བརྟས་པའི་དབང་གིས་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
那么，此类显现为五种所取境的现象是从何因缘而生？若以闻思修所生的智慧之眼详细观察，五门识从心识的力用显现为各自五种境界，除此之外，声闻毗婆沙师和经部师所承认的微尘或隐蔽事物，以及外道所主张的自我和作者等外在实有之物毫不存在。正如圣天的《智慧精髓总集》所言："无可称为有分者，外境实体不成立，各别所断无所缘，所经验者如梦境。"
第二，"当时"至"无关故"所说：若外境实质如色等确实存在于内心眼识等之外，则识与境二者既无同一性的关系，也无此生彼的关系。因为境不能被识行相指示且未成立为可触及的形相，无碍的识与相违的可碍物质实体不能产生，因为无实之因不能生有实之果，二者本质相违。基于这个理由，必须承认识与境之间无此生彼的关系。
若实体论者如此承认，那么眼等识上不应显现色等境，应成不显现，因为二者无关联故。凡显现者必是彼之本性或从彼而生，无关联者必不显现，如同梦境与未见之事物。又如眼识不闻声、舌识不见色。因此，那罗巴的《见解摄要》中亦云："显现与存在的诸法，除自证心外别无，因为是显明之故，如同自证体验。若彼非是心，因无关联应不显，如是抉择世俗谛。"
第三，"故此"至"非实悟"所说：由刚才所述理由，外境如何显现的这一切，并非心外实体成立的对境。其确定性也是从无始以来习惯的习气之心所生的自己分别念的对境，如同识别青莲花的心于自心中清晰体验，而与之无关的他心中的瓶子对自己不显现一样。因此，微细无分的微尘和广大山景等如何清晰显现的这一切就是自己，基于这理由和逻辑，外在无心外实成立的真实事物，因此梵天以及包括自在天、遍入、自我、微尘和隐蔽事物等都不能成立为作者，皆为心的显现，而非真实实体，应当了悟。如《文殊游戏经》中，天子莲花游戏问文殊："外境是由作者所造还是应如何看待？"文殊答道："天子，这些外境非由作者所造，而是由心分别习气增强力而显现。"


 །ལྷའི་བུས་སྨྲས་པ། བག་ཆགས་ཇི་ལྟར་དུ་བརྟས་ཀྱང་། རི་བོ་དང་། རྒྱ་མཚོ་དང་། ཉི་མ་ལ་སོགས་པ་སྲ་ཞིང་འཐས་པ་འདི་ལྟ་བུ་སྣང་དུ་ག་ལ་རུང་། འཇམ་དཔལ་གྱིས་སྨྲས་པ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་བརྟས་པའི་དབང་གིས་འདི་ལྟར་དུ་སྣང་དུ་རུང་སྟེ། གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོ་ཝ་ར་ཎ་སེར་རྒན་མོ་ཞིག་གིས་རང་གི་ལུས་སྟག་ཏུ་བསྒོམས་པས། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟག་ཏུ་མཐོང་ནས། མི་ཐམས་ཅད་བྲོས་ཏེ་གྲོང་ཁྱེར་སྟོང་པར་གྱུར་ཏོ། །དགེ་སློང་ཁ་ཅིག་རང་གི་ལུས་མི་གཙང་བར་བསྒོམས་པས་ཐམས་ཅད་རུལ་པ་དང་སུངས་པ་མཐོང་བ་བྱུང་ངོ་། །དེ་རྣམས་ཡུན་ཐུང་ངུས་ཀྱང་དེ་ལྟར་སྣང་ན། ཐོག་མ་མེད་པའི་བག་ཆགས་བརྟས་པས་ཅི་སྟེ་མི་སྣང་། ཞེས་བྱ་བ་ལ་
སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །བཞི་པ་ནི། ཡིད་དང་ནས་དངོས་བདེན་མེད། ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཚོགས་དྲུག་པ་ཡིད་དང་དེའི་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་ཆོས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཅི་ལྟར་འདོད་ཅེ་ན། དེ་ཡང་ཉིན་མོའི་དྲན་ཚོར་གྱི་བག་ཆགས་རྣམས་རང་ཉིད་གཉིད་ཀྱིས་ནོན་པའི་རྨི་ལམ་གྱི་དབང་ཡུལ་དུ་མངོན་སུམ་ལྟ་བུར་མཐོང་ཐོས་སུ་ཉམས་སུ་མྱང་བ་རྫུན་མེད་ཡིན་པ་བཞིན། ཡིད་ཀྱི་བག་ཆགས་སྔ་མར་བུམ་པའི་དྲན་པ་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་འགག་ཀྱང་དེ་ལ་ཡང་རྣམ་རྟོག་ཕྱི་མས་སླར་ཡང་རིམ་པར་རྒྱུན་མཐུད་པའི་དམིགས་པ་ལ། མ་བརྟགས་པའི་ངོར་བུམ་པའོ་སྙམ་པའི་གཟུང་ཆོས་ཀྱི་བདེན་ཞེན་འཐས་པར་ཟད་ཀྱི་ཡིད་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལོགས་སུ་བདེན་པར་གྲུབ་པ་མེད་དེ། རྨི་ལམ་ལ་རྡུལ་ཙམ་མ་གྲུབ་པར་སྣ་ཚོགས་སྣང་བའང་མེད་པ་ཁོ་ན་སྣང་བ་བཞིན། བུམ་པའི་བག་ཆགས་དང་དེའི་མཚན་ཉིད་དང་དེ་ལ་བདེན་རྟོག་སྐྱེ་བ་རྣམས་སྐད་ཅིག་དུ་མའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་སེམས་སྐྱེ་མེད་དུ་བསྟན་པ་ལ་གཉིས།
དངོས་དང་། ལུང་གི་སྒྲུབ་བྱེད་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་ནས། གཉིས་མེད་མིན། ཅེས་གསུངས་ཏེ། འོ་ན་ཕྱིའི་དོན་བདེན་པར་མ་གྲུབ་ཀྱང་། ནང་གི་ཤེས་པ་གྲུབ་བམ་མ་གྲུབ་ཞེ་ན། མ་གྲུབ་སྟེ། །དཔེར་ན་ཕ་རི་བྱ་བ་དེ་ཚུར་རི་ལ་ལྟོས་པ་བཞིན། ཤེས་པ་ཤེས་བྱ་ལ་ལྟོས་པས། གཟུང་དོན་མེད་ན་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་ཡང་མེད་པར་གྲུབ་སྟེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། གལ་ཏེ་གཟུང་དོན་རང་བཞིན་མེད། །དེ་དག་གང་གི་འཛིན་པར་འདོད། །དེ་ལྟར་དེ་དག་འཛིན་པ་ཡི། །ངོ་བོས་སྟོང་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཀྱང་། བཟུང་བ་མེད་ན་དེར་འཛིན་མེད། །དེ་མེད་རྣམ་པར་ཤེས་པའང་མེད། །ཅེས་གསུངས་པ་དེ་ལྟར་གྱི་ཕྱིར་ན་ཚོགས་དྲུག་གི་ཤེས་པ་འདི་ལ་ཕྱི་རོལ་ཡུལ་གྱིས་བསྡུས་པའི་གཟུགས་སོགས་དོན་དུ་སྣང་བ་དང་། ནང་སེམས་ཅན་གྱིས་བསྡུས་པའི་མིག་དབང་སོགས་རྟེན་ཏུ་སྣང་བ་དང་། བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་
བ་ཡུལ་རྣམ་པར་རིག་པས་བླང་དོར་བྱེད་པ་སྟེ། མདོར་ན་སྣང་བའི་རྣམ་པ་གང་བྱུང་བ་འདི་རྣམས་སེམས་ཙམ་ཡིན་གྱི་རྒྱུ་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། བདག་ཅེས་བྱ་བ་གདོད་ནས་མ་གྲུབ་པས་བདག་གིས་བྱེད་པར་འགྱུར་བའང་མ་ཡིན། བདག་མེད་པ་ལ་གཞན་མི་འཐད་པས་ན་གཞན་དང་དེ་གཉིས་མེད་པས་གཉིས་ཀས་ཀྱང་མ་བསྐྱེད། བདག་གཞན་གཉིས་མེད་པའི་རྒྱུ་མེད་ཀྱིས་ཀྱང་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དབུ་མ་རྩ་བ་ལས། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དང་གང་ན་ཡང་། །སྐྱེ་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
天子问道："无论习气如何增强，山岳、海洋、太阳等坚固凝聚之物怎么可能显现？"文殊答道："由于分别念增强的力量，确实可以如此显现。在大城市瓦拉纳西，一位老妇人将自己的身体观想成老虎，城市中的所有人都看到了老虎，所有人逃走，城市变成了空城。某些比丘观修自身为不净，都看到腐烂溃烂之相。这些仅凭短时间就能如此显现，由无始以来的习气增强，怎能不显现？"等等，广泛宣说。
第四，"意与"至"无实真"所说：第六识与显现为其对境的法的关系如何？就如白天的记忆感受习气，在自己被睡眠所压的梦境中，如同现量般见闻体验不虚，同样，意的前一刹那生起瓶子的记忆习气，虽即刻消失，但被后续分别念相续接续的所缘，在未经观察的角度上，仅仅是执著"这是瓶子"的所取法，并无独立于意识外的法体真实成立。就像梦中虽无微尘成立却显现种种，实则是无显为有，瓶子的习气、其特征及对其的真实分别都是多刹那性质的缘故。
第三，证明心为无生分二：直接证明和经典依据的证明。
第一，"如是"至"非二非"所说：那么，虽外境无实成立，内心是否成立？不成立。譬如，所谓"彼岸"须依赖"此岸"，识依赖所知境，所取境不存在，能取识也不成立。如《现观庄严论》所说："若所取境无自性，彼等为谁所能取？如是彼等能取的，本性为空之体性。"
龙树菩萨亦云："无所取则无能取，彼无则识亦不存。"因此，这六识聚中显现为外境所摄色等对境，内情所摄眼根等所依，执我的识，及心所分别境而取舍——总之，一切显现相皆唯是心，而非由他因所造？
自我本来不成立，故非由自造；无自则他不合理，故非由他造；由二者亦不能生；无自无他则无因亦不能生。如《中观根本论》所说："非自非从他，非共非无因，诸法于何时，亦无有生起。"


 །གཉིས་པ་ནི། དེ་ཕྱིར་ནས་ སེམས་ཙམ་སྟེ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། གོང་དུ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་གི་ཕྱིར་ན། རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་ཕལ་པོ་ཆེ་ལས། སེམས་ནི་རི་མོ་མཁན་དང་འདྲ། །སེམས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་བྱས་པ་སྟེ། །འཇིག་རྟེན་ཁམས་ན་ཅི་སྙེད་པ། །དེ་སྙེད་
ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱིས་བྲིས། །ཞེས་སོགས་མཐའ་ཡས་པ་གསུངས་པ་སྟེ། འཁོར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་འཁྲུལ་པའི་རང་གཟུགས་དང་། མྱང་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་གཟུང་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་གཤིས་ལུགས་སྣང་བ་ཡིན་པས་མདོ་རྒྱུད་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ལས་ཆོས་རྣམས་སེམས་ཙམ་དུ་གསུངས་པ་སྟེ། བྲམ་ཟེ་ཆེན་པོས། སེམས་ཉིད་གཅིག་པུ་ཀུན་གྱི་ས་བོན་ཏེ། །གང་ལ་སྲེད་དང་མྱ་ངན་འདས་པ་ཡི། །འདོད་པའི་འབྲས་བུ་སྟེར་བར་བྱེད་པ་ཡི། །ཡིད་བཞིན་ནོར་འདྲའི་སེམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་སོགས་གསུང་པ་ལྟར་རོ། །དོན་དེ་ཉིད་ལམ་གྱི་གནས་སྐབས་སུ་རྟགས་པའི་རིམ་པའང་དང་པོར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་དམིགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་རྟོགས་ནས། དོན་མི་དམིགས་པ་སྐྱེའོ། །གཟུང་བ་མེད་ན་འཛིན་པ་མེད་པས། དོན་མི་དམིགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་འཛིན་པ་ཡང་མི་དམིགས་པ་སྐྱེ་
སྟེ། དབུས་མཐའ་ལས། དམིགས་པ་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་སུ། །མི་དམིགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྐྱེ། །མི་དམིགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །མི་དམིགས་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྲུབ། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་གཟུང་འཛིན་མ་གྲུབ་པའི་གནས་ལུགས་ཇི་བཞིན་དུ་རྟོགས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱན་ལས། སེམས་ལས་གཞན་མེད་པར་ནི་བློས་རིག་ནས། །དེ་ནས་སེམས་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟགས། །བློ་དང་ལྡན་པ་གཉིས་པོ་མེད་རིག་ནས། །དེ་མི་ལྡན་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་གནས། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་འཁྲུལ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་བརྒྱད་བཤད་པ་ལ་གཉིས། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་དོ། །དང་པོ་ནི་། འདི་ཡི་ནས་གསུངས་ཏེ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། འཁོར་འདས་ཐམས་ཅད་སེམས་སུ་བཤད་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡིན་ལུགས་ཇི་ལྟར་ཡིན་སྙམ་ན། དང་པོ་འཁོར་བ་འདི་ཡི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་་དེ་གཉིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཚུལ་ཤེས་པར་གལ་ཆེ་བས། དེ་ཡི་ཚུལ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་དང་། ཉོན་
མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་། ཀུན་གཞི་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་རྒྱུད་བསྟན་བཅོས་དྲི་མ་མེད་པ་རྣམས་ལས་གསུངས་ཏེ། དེའང་ཀུན་གཞི་དེས་རྒྱུའི་རྐྱེན་བྱས་པས། ཚོགས་བདུན་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དེ་ལས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ལས་དང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་སྨིན་པ་དང་། ཡང་དེ་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་ལ་བཞག་ནས་ཀུན་གཞིའི་ནུས་པ་བསྐྱེད་པས་ཀུན་གཞི་ཚོགས་བདུན་གྱི་འབྲས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ་ལས། ས་བོན་ཀུན་ལྡང་ཀུན་གཞི་ནི། །ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་འདོད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །ཞར་བྱུང་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ནི། དྲི་མ་མེད་པའི་ཆོས་སྐུའི་ཁམས་ད་ལྟར་ཡོད་པའི་ནུས་པས། ཕྱི་རོལ་ལྟར་སྣང་བའི་རྐྱེན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐོས་པས། ཆོས་སྐུའི་ཁམས་རང་ལ་ཡོད་པ་དང་། རང་གིས་ཐོབ་པར་ཡང་ནུས་ལ། ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་འབྱུང་ཞིང་གནས་དེ་ལ་དད་པར་འགྱུར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
第二，"故此"至"唯心也"所说：由前述诸理由，一切遍智佛陀在大乘经典中普遍，尤其在《华严经》中说："心如画师，心造诸蕴，世界中一切，皆由心描绘。"等等无量教言，轮回一切法是迷乱心的自相，涅槃一切法是心远离能取所取垢染的本性显现，因此一切经续论典中皆说诸法唯心，如大婆罗门所说："心是唯一一切种子，能够赐予爱欲与涅槃，所欲之果的如意宝般心，我向彼顶礼。"等等所言。
此义在道之阶段的了悟次第，首先依于仅缘于唯识，了知除心外无外境对境，生起不缘对境；既无所取则无能取，依靠不缘对境而生起唯识亦不可得，如《辨中边论》所说："依止所缘境，不缘境生起，依止不缘境，成就无缘体。"
如是如实了知能取所取无成立的实相，则是了悟法界，《庄严经论》云："智了心外无，然后知无心，智者知无二，无所住法界。"
第四，解释迷乱因缘八识聚分二：略说与广说。
第一，"此之"至"所说"所言：若既然说轮涅一切皆为心，那么实相究竟如何？首先，了解轮回的因与缘及二者缘起所生的方式极为重要，其方式为：六识聚、烦恼意及阿赖耶，这是在无垢经续论典中所说。其中阿赖耶作为因缘，七识成为果，由此成熟三界各种业及苦，又将这些习气安置于阿赖耶而生阿赖耶的功能，故阿赖耶亦称七识之果。如瑜伽续《金刚顶经》所言："种子普起阿赖耶，认为具有内外体。"
附带应知涅槃的缘起为：因现有无垢法身界的力量，通过听闻外显的佛法为缘，了知自身具有法身界，且能获得，具大功德，由此生起智慧，对此境生起信心。


 །དད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་
མོས་པ་འབྱུང་ངོ་། །མོས་པ་ལས་ངེས་པར་འཇུག་པའི་བརྩོན་འགྲུས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོགས་གཉིས་བསགས་པས་དྲི་མ་དང་བྲལ་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་སྐུ་འབྱུང་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། བསམ་མི་ཁྱབ་པའི་ཡུལ་འདི་ནི། །ཡོད་དང་བདག་འདྲས་ཐོབ་ནུས་དང་། །ཐོབ་པ་འདི་འདྲའི་ཕན་ཡོན་དང་། །ལྡན་ཞེས་དད་པས་མོས་པའི་ཕྱིར། །འདུན་བརྩོན་དྲན་དང་བསམ་གཏན་དང་། །ཤེས་རབ་ལ་སོགས་ཡོན་ཏན་སྣོད། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་དེ་དག་ལ། །རྟག་ཏུ་ཉེ་བར་གནས་པར་འགྱུར། །དེ་ནས་རྟག་ཏུ་ཉེར་གནས་པས། །རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་ཕྱིར་མི་ལྡོག །བསོད་ནམས་ཕ་རོལ་ཕྱིན་རྫོགས་དང་། །ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་གསུམ། ཚོགས་དྲུག་བཤད་པ། དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ཉོན་ཡིད་བཅས་བཤད་པ། རྒྱུའི་རྐྱེན་ཀུན་གཞི་བཤད་པའོ། །དེའི་དང་པོ་ལའང་བཞི། ཚོགས་དྲུག་ངོས་བཟུང་བ། དམིགས་རྐྱེན་ངོས་བཟུང་བ། བདག་རྐྱེན་ངོས་བཟུང་བ། དེ་དག་
གང་ལས་བྱུང་བ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཚོགས་དྲུག་ཤེས་པ་ནི། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཐོག་མར་གཟུང་འཛིན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཚོགས་དྲུག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་འཛིན་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། སྒྲ་འཛིན་པའི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དྲི་འཛིན་པའི་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རོ་འཛིན་པའི་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རེག་བྱ་འཛིན་པའི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་འཛིན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་དྲུག་གོ །གཉིས་པ་ནི། དམིགས་རྐྱེན་ནས་ དྲུག་པོ་ཡིན། ཅེས་གསུང་ཏེ། རྣམ་ཤེས་དྲུག་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་མི་སྲིད་ཅིང་རྐྱེན་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་སྟེ། དེའང་ཐོག་མར་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ཤིང་བལྟོས་བྱ་ཡུལ་དྲུག་ཡོད་པས་ལྟོས་བྱེད་རྣམ་ཤེས་ཀྱང་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་དང་སོགས་ཁོངས་ནས་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དང་ཆོས་ཏེ་ཡུལ་ལམ་དོན་ཏུ་གྲགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ནི་དྲུག་པོ་དེ་
རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྤྱིརཕུང་པོ་ལྔའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དབང་ཡུལ་རྣམས་རྐྱང་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་འདུ་སྟེ། རྒྱུའི་གཟུགས་ས་ཆུ་མེ་རླུང་གི་ཁམས་ཏེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི། འབྲས་བུའི་གཟུགས་འབྱུང་བ་བཞི་ལས་གྱུར་པ་དབང་པོ་ལྔ་དོན་ལྔ་དང་བཅུ། རྣམ་པར་རིགས་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་དང་བཅུ་གཅིག་ཏུ་གསུངས་ཤིང་། འདིར་ནི་མིག་གི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལྔ་ལ་འཆད་དེ། དེ་དག་གི་ནང་གསེས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི། མངོན་པ་མཛོད་ལས། གཟུགས་རྣམ་གཉིས་ཏེ་རྣམ་ཉི་ཤུ། །སྒྲ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། །དྲི་ནི་རྣམ་བཞི་རོ་རྣམ་དྲུག །རེག་བྱ་བཅུ་གཅིག་བདག་ཉིད་དོ། །ཞེས་དང་། གཡེང་དང་སེམས་མེད་པ་ཡི་ཡང་། །དགེ་དང་མི་དགེ་རྗེས་འབྲང་གང་། །འབྱུང་བ་ཆེ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ། །དེ་ནི་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་ཉིད། །ཅེས་སོགས་རྣམ་བཞག་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཆོས་ལ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་གཉིས། །དེ་རེ་རེ་ལའང་བརྒྱད་བརྒྱད་དམ། འདུས་མ་བྱས་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་
སོགས་གཞན་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི། བདག་རྐྱེན་ནས་དྭངས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྣམ་ཤེས་དྲུག་གི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་སྐྱོན་མེད་ཀྱི་དབང་པོ་དྲུག་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་དབང་པོ་ཟེར་མའི་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་དང་། རྣ་བའི་དབང་པོ་གྲོ་གའི་འཛེར་བུ་ལྟ་བུ། སྣའི་དབང་པོ་ཟངས་ཁབ་གཤིབས་པ་ལྟ་བུ། ལྕེའི་དབང་པོ་ཟླ་བ་ཕྱེད་དུ་བཀས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། །དབང་པོ་དེ་རྣམས་དབང་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་ཡོད་པར་འདོད་ཅིང་། ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་བྱ་རེག་འཇམ་གྱི་པགས་པ་ལྟ་བུ་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པར་བཤད་དོ། །དབང་པོ་ལྔ་ག་ཡུལ་གཟུགས་ཅན་དྭངས་པ། ཤེས་པ་ཡུལ་འཛིན་ནུས་སུ་བསྐྱེད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
依靠信心而生起胜解。从胜解生起决定趋入的精进。依此积集二种资粮而生起离垢清净的法身，如《宝性论》所说："不可思议此境界，存在己能得及具，获得如是之利益，由信胜解故追求。精进忆念与禅定，智慧等诸功德器，菩提心于彼等中，常时亲近而安住。从此常时亲近故，佛子成为不退转，圆满福德到彼岸，成就完全清净性。"
第二广说分三：解释六识聚，解释等无间缘末那识，解释因缘阿赖耶。其中第一又分四：辨识六识聚，辨识所缘缘，辨识增上缘，解释彼等从何而生。
第一，"六聚识"所说：首先能取所取近取的六识聚是什么？取色的眼识、取声的耳识、取香的鼻识、取味的舌识、取触的身识、取法的意识六种。
第二，"所缘缘"至"六种是"所说：此六识自性实体不可能成立，依四缘而生。首先依赖所缘缘，所依六境故，能依识也成为六种，这些是什么？色及其他包括声、香、味、触、法，称为境或对境的种类即是这六种。
一般而言，依据五蕴，诸根境皆归于色蕴，因色即地水火风四大种，果色由四大种所成的五根五境共十种，无表色共十一种。此处则解释为眼境之色等五种对境，其中的细分类别，如《阿毗达磨俱舍论》所说："色有二分共二十，声音有八种差别，香分四类味有六，触境具足十一性。"又云："散乱无心所随行，善与不善相随者，大种为因所产生，即是无表色自体。"等等，详细安立广泛出现，法分有为与无为二种，每种各有八类，或无为三种的安立等，应从他处了知。
第三，"增上缘"至"澄净"所说：六识的增上缘是无瑕的六根，眼根如箭茎花，耳根如卷曲树皮，鼻根如并列铜针，舌根如半月形，认为这些根在根所依处内部存在，身根则如天鹅触柔软的皮肤，遍布全身。五根皆为色法澄净，能生识取境之功能。


 །གཟུགས་ཅན་ཅེས་པའི་དོན་ནི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པའམ་འབྱུང་བ་བཞིའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དྭངས་པ་ནི་མེ་ལོང་ལ་བཟུགས་བརྙན་གསལ་བ་ལྟར་རང་གི་གོ་སར་རྡུལ་གཞན་གྱིས་གོ་འགེགས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་བས་ཡུལ་གསལ་བའི་དོན་ཏེ། འདིའང་ནང་གི་ས་བོན་ནམ་ནུས་པས་འབྲེལ་བ་ཡིན་པར་
བཤད། ཐེག་བསྡུས་སུ་ནི། ཀུན་གཞིའི་གཟུང་བའི་ཆ་དབང་པོ་ལྔར་སྣང་བ་ལ་བཞེད་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་དེ་མ་ཐག་པརཀུན་གཞི་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཉིད་དང། དྲུག་པོ་འགག་མ་ཐག་པར་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་སུ་བཤད་པ་དང་། ཀུན་གཞིའི་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པར་བཤད་ཀྱང་། དོན་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་རིགས་ཏེ། ཆོས་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་དེ་གཉིས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི། གཉིས་ཀ་ ནས་ལ་བརྟེན་ཏེ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡུལ་དྲུག་དབང་པོ་དྲུག་སྟེ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གཉིས་ཀ་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་དོན་དམ་པར་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །འོ་ན་སྣང་བ་འདི་ཅི་ཡིན་ཅེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་དང་ནང་དབང་པོར་རབ་ཏུ་སྣང་བ་འདི་ནི། །ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་བཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་རྟོགས་ནས་དེ་ཡི་བག་
ཆགས་ས་བོན་ཀུན་གཞི་ལ་བཞག་པའི་ཁམས་དེ་སད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིའི་དོན་མཐོང་བའི་མིག་སོགས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་རྣམས་སྣང་ཡང་། འདི་ནི་ཀ་བའོ། བུམ་པའོ་སྙམ་པའི་ཁྱད་པར་མི་ཤེས་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྔོན་པོ་ཤེས་ཀྱི། སྔོན་པོའོ་སྙམ་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ལུང་ལས་འབྱུང་བས་སོ། །དེས་ན་དང་པོ་དབང་ཤེས་རྣམས་ལ་ཡུལ་རྣམས་སྣང་ཞིང་དེའི་ཁྱད་པར་ཤེས་པ་ནི་སེམས་བྱུང་འདུ་ཤེས་ཡིན་པས། སེམས་བྱུང་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཡུལ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས། གཟུགས་འདི་ནི་སྡུག་གོ །མི་སྡུག་གོ་སྙམ་པ་དང་། སྒྲ་འདི་སྙན་ནོ་མི་སྙན་ནོ་སྙམས་པ་ལ་སོགས་པར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དབུས་མཐའ་ལས། དེ་ལ་དོན་མཐོང་རྣམ་པར་ཤེས། །དེ་ཡི་ཁྱད་པར་སེམས་ལས་བྱུང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡིད་ཤེས་འདི་མི་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ནི། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་
གྱིས་སུམ་ཅུ་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་འབྱུང་བ་ནི། །རྟག་ཏུ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམ་གཉིས་དང་། །ཞེས་གནས་སྐབས་དེ་ལྔ་ན་ཡིད་ཤེས་རེ་ཞིག་ཀུན་གཞི་ལ་བསྡུས་པས་ཆོས་ལ་གཏོད་པ་མི་གསལ་བས། མི་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པར་གསུངས་པའང་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ཉོན་ཡིད་དང་བཅས་བཤད་པ་ལ་གཉིས། མིང་གིས་མདོར་བསྟན། མཚན་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་མ་ཐག་དང་ཉོན་ཡིད་གཉིས། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཚོགས་དྲུག་སྐྱེ་འགག་གི་རྐྱེན་བཞིར་བཤད་པའི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་བཞིར་བཤད་པའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་ན། འདི་ལ་ཁ་ཅིག་དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་ཆར་འདོད་པ་དང་། ཁ་ཅིག་དོན་ལ་མེད་པར་འདོད་ཡོད་ཀྱང་། དེས་ནི་ཉན་ཐོས་པ་ཚོགས་དྲུག་ལས་མི་འདོད་པའི་རྣམ་གཞག་ལ་བརྟེན་ནས། ཐེག་ཆེན་པ་ཚོགས་བརྒྱད་འདོད་པའི་ལུགས་མ་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །དེས་ན་ཀུན་གཞི་ལ་གནས་པའི་ཡིད་ལ་ཆ་
གཉིས་སུ་བྱས་ཏེ། དེ་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གཉིས་སུ་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། དེ་མ་ཐག་ཡིད་བཤད་པ། ཉོན་ཡིད་བཤད་པ། གཉིས་ཀའི་མཚན་ཉིད་མདོར་བསྡུ་བའོ།

 །གཟུགས་ཅན་ཅེས་པའི་དོན་ནི། རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པའམ་འབྱུང་བ་བཞིའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དྭངས་པ་ནི་མེ་ལོང་ལ་བཟུགས་བརྙན་གསལ་བ་ལྟར་རང་གི་གོ་སར་རྡུལ་གཞན་གྱིས་གོ་འགེགས་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འབྲེལ་བས་ཡུལ་གསལ་བའི་དོན་ཏེ། འདིའང་ནང་གི་ས་བོན་ནམ་ནུས་པས་འབྲེལ་བ་ཡིན་པར་
བཤད། ཐེག་བསྡུས་སུ་ནི། ཀུན་གཞིའི་གཟུང་བའི་ཆ་དབང་པོ་ལྔར་སྣང་བ་ལ་བཞེད་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་དོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་དེ་མ་ཐག་པརཀུན་གཞི་ལ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཉིད་དང། དྲུག་པོ་འགག་མ་ཐག་པར་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་སུ་བཤད་པ་དང་། ཀུན་གཞིའི་ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་པར་བཤད་ཀྱང་། དོན་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོ་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་རིགས་ཏེ། ཆོས་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་དེ་གཉིས་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་ནི། གཉིས་ཀ་ ནས་ལ་བརྟེན་ཏེ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡུལ་དྲུག་དབང་པོ་དྲུག་སྟེ་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་གཉིས་ཀ་ཡང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ་དོན་དམ་པར་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །འོ་ན་སྣང་བ་འདི་ཅི་ཡིན་ཅེ་ན། ཕྱི་ཡུལ་དང་ནང་དབང་པོར་རབ་ཏུ་སྣང་བ་འདི་ནི། །ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་བཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་རྟོགས་ནས་དེ་ཡི་བག་
ཆགས་ས་བོན་ཀུན་གཞི་ལ་བཞག་པའི་ཁམས་དེ་སད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིའི་དོན་མཐོང་བའི་མིག་སོགས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་རྣམས་སྣང་ཡང་། འདི་ནི་ཀ་བའོ། བུམ་པའོ་སྙམ་པའི་ཁྱད་པར་མི་ཤེས་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྔོན་པོ་ཤེས་ཀྱི། སྔོན་པོའོ་སྙམ་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ལུང་ལས་འབྱུང་བས་སོ། །དེས་ན་དང་པོ་དབང་ཤེས་རྣམས་ལ་ཡུལ་རྣམས་སྣང་ཞིང་དེའི་ཁྱད་པར་ཤེས་པ་ནི་སེམས་བྱུང་འདུ་ཤེས་ཡིན་པས། སེམས་བྱུང་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་ཡུལ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས། གཟུགས་འདི་ནི་སྡུག་གོ །མི་སྡུག་གོ་སྙམ་པ་དང་། སྒྲ་འདི་སྙན་ནོ་མི་སྙན་ནོ་སྙམས་པ་ལ་སོགས་པར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དབུས་མཐའ་ལས། དེ་ལ་དོན་མཐོང་རྣམ་པར་ཤེས། །དེ་ཡི་ཁྱད་པར་སེམས་ལས་བྱུང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡིད་ཤེས་འདི་མི་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ནི། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་
གྱིས་སུམ་ཅུ་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་འབྱུང་བ་ནི། །རྟག་ཏུ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། །སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམ་གཉིས་དང་། །ཞེས་གནས་སྐབས་དེ་ལྔ་ན་ཡིད་ཤེས་རེ་ཞིག་ཀུན་གཞི་ལ་བསྡུས་པས་ཆོས་ལ་གཏོད་པ་མི་གསལ་བས། མི་འབྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ཡིན་པར་གསུངས་པའང་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་ཉོན་ཡིད་དང་བཅས་བཤད་པ་ལ་གཉིས། མིང་གིས་མདོར་བསྟན། མཚན་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་མ་ཐག་དང་ཉོན་ཡིད་གཉིས། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཚོགས་དྲུག་སྐྱེ་འགག་གི་རྐྱེན་བཞིར་བཤད་པའི་དེ་མ་ཐག་རྐྱེན་བཞིར་བཤད་པའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་ན། འདི་ལ་ཁ་ཅིག་དྲུག་པ་ཡིད་ཀྱི་ཆར་འདོད་པ་དང་། ཁ་ཅིག་དོན་ལ་མེད་པར་འདོད་ཡོད་ཀྱང་། དེས་ནི་ཉན་ཐོས་པ་ཚོགས་དྲུག་ལས་མི་འདོད་པའི་རྣམ་གཞག་ལ་བརྟེན་ནས། ཐེག་ཆེན་པ་ཚོགས་བརྒྱད་འདོད་པའི་ལུགས་མ་ཤེས་པར་ཟད་དོ། །དེས་ན་ཀུན་གཞི་ལ་གནས་པའི་ཡིད་ལ་ཆ་
གཉིས་སུ་བྱས་ཏེ། དེ་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གཉིས་སུ་ཡོད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། དེ་མ་ཐག་ཡིད་བཤད་པ། ཉོན་ཡིད་བཤད་པ། གཉིས་ཀའི་མཚན་ཉིད་མདོར་བསྡུ་བའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
"形态者"的含义是：由极微尘聚集或由四大元素之因而生，而"清晰"是指如同镜中影像清楚显现一样，在自己的位置上不被其他微尘所障碍，与意识相联系而能明了对象，这也被解释为与内在种子或功能有关。在《摄大乘论》中认为，阿赖耶识的所取方面显现为五根，所有这些解释都不相互矛盾。意根是在阿赖耶识中即刻生灭的，六识灭后立即成为意界，也被解释为阿赖耶识功能的特殊状态等。其本质是作为产生意识之门的功能即是意处，因为法处（包括有为法和无为法）与它二者为境与有境互相依存而生起。
第四是："二者皆依于心"，如此说道。这样，六境六根等境与有境二者也都除了是心的显现外，在胜义中并不成立。那么这些显现是什么呢？外境与内根的这些显现，是由于无始以来无明的力量，将不二的境相误认为实有，由此在阿赖耶识中留下习气种子，当这些种子被唤醒时所产生的显现。
虽然眼等五识能见到外境的色声香味触等，但它们不能辨别"这是柱子"、"这是瓶子"等差别，如经中所说："眼识了知蓝色，但不能了知'这是蓝色'"。因此，首先是感官意识呈现对象，而辨别其特征则是心所法中的想蕴。在心所法中，取相的想蕴会产生"这个形色是美的"、"不美的"，或"这个声音悦耳"、"不悦耳"等分别，这些都是依靠意识而生起的，如《辨中边论》中说："于此见境是识，辨别差别是心所。"
意识不生起的状态，如师长无著在《唯识三十颂》中所说："意识生起，除了无想（定）、灭尽（定）二种"等，应知在这五种状态中意识暂时归摄于阿赖耶识中，因为对法不明了，所以是意识不生起的状态。
第二，解释等无间缘和染污意，分两部分：以名称简略宣说，详细解释其性质。首先，"等无间与染污意二者"，如此说道。若问六识生灭所说的四缘中的等无间缘是什么，对此，有些人认为是第六意的部分，有些人认为实际上不存在。但这只是因为他们不了解声闻派只承认六识的体系，而不知道大乘派承认八识的观点。因此，阿赖耶识中的意有两个方面：等无间意和染污意两种。第二部分又分三：解释等无间意，解释染污意，简要总结二者的性质。


 །དང་པོ་ནི། དྲུག་པོ་ནས་འདི་ཤེས་འགྱུར། ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ཀྱིས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་དྲུག་སྐྱེ་ན་ཡང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་བྱེད། ཚོགས་དྲུག་འགགས་ན་ཡང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཚོགས་དྲུག་གི་ནུས་པ་ས་བོན་ཀུན་གཞི་ལ་འཇོག་པའི་རྐྱེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་འགག་གཉིས་ཀའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཚོགས་དྲུག་ནམ་འགགས་པ་ན་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་གཅིག་ཏུ་བཤད་པའི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཀུན་གཞི་ལ་འཁྱེར་ཞིང་། ཡང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ལས་ཆུ་ལས་རླབས་ཀྱི་རྐྱེན་བཞིན་དུ། ཀུན་གཞི་ལ་གནས་པའི་ཡིད་གཡོ་ཞིང་འཇུག་པས་དེ་མ་ཐག་པའི་ཡིད་འབྱུང་བ་སྟེ། ཚོགས་དྲུག་གི་རྐྱེན་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་ན་དེ་མ་ཐག་པ་ཡང་
གཅིག་འབྱུང་གི་གཉིས་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །མང་པོ་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་ན་ཡང་དེ་སྙེད་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །དེས་ན་ཚོགས་དྲུག་པོ་སྔ་མ་འགགས་པ་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཡང་ཕྱི་མའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་སྦྱོར་བས་དེ་མ་ཐག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚོགས་དྲུག་སྐད་ཅིག་སྐྱེ་འགག་དུ་བྱེད་ཀྱི་གྲངས་བཞིན་དུ། དེ་མ་ཐག་པ་ཡང་གྲངས་དེ་དང་མཉམ་པར་འབྲེལ་ནས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་དེ་གང་ལས་ཤེས་ཞེ་ན། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་འཇུག་གི་རྣལ་འབྱོར་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དང་ནི། རྒྱལ་བའི་བཀའ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཚུལ་རྣམས་ལས་ཡིད་འདི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། འདི་ཡི་ནས་ཡིད་ཅེས་བྱ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་མ་ཐག་པའི་ཡིད་འདི་ཡི་ཆ་ཤས་སུ་གྱུར་པ་ཉོན་ཡིད་ཅེས་གྲགས་པའང་ཀུན་གཞི་ལ་གནས་ནས་འབྱུང་སྟེ། དེའང་རང་གི་སེམས་ཉིད་དྲི་མ་མེད་པ་མ་རྟོགས་ཤིང་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཉིད་ཀུན་གཞི་དེ་ལ་དམིགས་ནས་ངར་སེམས་པ་དང་། ང་རྒྱལ་ཏེ་མཆོག་
གོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་དང་། ང་ལ་གཞན་ལས་གཅེས་པར་ཟུང་བའི་ཆགས་ཤིང་འཆུམ་པ་དང་། དེ་ཉིད་བདེན་མེད་དུ་མ་རྟོགས་པས་མ་རིག་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་བཞིས་རྟག་ཏུ་བགོས་པའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་རིགས་པས་བརྟགས་ན་ཚུགས་མི་ཐུབ་པར་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་ཚོགས་ཏེ་གཞི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་གིར་ཡིན་པར་འཛིན་པ་དང་། བདག་ཕུང་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་གནས་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྔ་བདག་ལས་བྱུང་བར་འཛིན་པས་ན་ཉི་ཤུ་དང་། དེའང་རེ་རེ་བཞིན་དུས་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པ་གསུམ་དུ་ལོགས་ཞུགས་ཀྱིས་དྲུག་ཅུ་ཐམས་པ་དང་། སྤྱིར་རྟག་ཆད་གཉིས་སུ་འཛིན་པས་རེ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་སུམ་ཅུ་པ་ལས། དེ་ལ་གནས་ཏེ་རབ་འབྱུང་ཞིང་། །དེ་ལ་དམིགས་པས་ཡིད་ཅེས་བྱ། །རྣམ་ཤེས་ངར་སེམས་བདག་ཉིད་ཅན། །བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ། །ཉོན་མོངས་བཞི་དང་
རྟག་ཏུ་འགྲོགས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཡིན་པས། འདི་ལ་ནི་ཚད་མ་མེད་ཅིང་ཚད་མ་མ་ཡིན་པའི་བློ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་ཀུན་གཞི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་ལ་ངོ་བོ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་པས་ཀུན་བརྟགས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་སྟེ་དེས་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་རྟོགས་ཅེས་ཀྱང་བཤད་དོ། །འདི་ལས་ཁ་ནང་དུ་ལྟ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བསྒོམས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་འབྱུང་ཞིང་། འདིའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོགས་དྲུག་ཀྱང་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པས་མཐོང་བས་སྤོང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཁ་ཕྱིར་ལྟ་བ་རྣམས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
第一，"六者"至"了知此"，如此说道。等无间意的作用是：当六识生起时，它作为立即生起的缘；当六识灭去时，它也作为立即将六识的功能种子安置于阿赖耶识的缘，因此是生灭二者的等无间缘。而且，当六识灭去时，与意界合一所说的等无间识会带入阿赖耶识中，又立即如同水中波浪的缘起一般，由存于阿赖耶识中的意识的活动与转变而生起等无间意，若六识的缘起只有一个，等无间意也只有一个而不会有第二个。若多个生起的缘近在，则也会生起相应数量的等无间意。因此，当前六识灭去时，立即会引发后者的缘，所以称为等无间。因此，六识刹那生灭的数量，等无间意也与之相等而相互关联。
若问如何了知这样的等无间意，通过具足止观双运瑜伽的意识直接感知，以及从佛陀深广教法中，通过推理而得知。
第二，"此之"至"称为意"，如此说道。作为等无间意之部分的染污意也存于阿赖耶识而生起，它不了解自心本性无垢，而缘于带有污垢的自心阿赖耶识，生起我执，我慢即认为自己殊胜，对自我的爱著执着，以及由于未能了知其为无实有而有无明，因此常被四种烦恼所覆。由于对五蕴这一不能经得起理性审视而将崩溃的聚合，执著为"我所"、"我与蕴相应"、"我住于五蕴"、"五蕴从我而生"，因此有二十种，又各自分过去、现在、未来三时，共成六十种，加上总的常断二见，产生所有这六十二种，因此称为染污意。如论师无著在《三十颂》中说："依彼住而生起，缘于彼故称为意，识性我思为自体，有覆无记性，恒与四烦恼相应。"
这是识的烦恼所依，于此产生一切非量及非正量的认识。它被阿赖耶识的习气所覆，本性是无记，是一切遍计及烦恼的根本，因此也称为非如理的遍计。从它产生内向的修所断烦恼，因其缘故六识也变得染污，因而产生外向的见所断烦恼。


 །གསུམ་པ་ནི། དྲུག་པོ་ ནས་ རྣམ་པར་གཉིས། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མདོར་བསྡུས་ན་དྲུག་པོ་ཀུན་གཞི་ལ་འགག་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ནི་རྣམ་ཤེས་ཚོགས་དྲུག་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་གནས་སམ་མཚམས་སྦྱོར་བ་པོ་ཡིན་ལ། ཉོན་ཡིད་ཀྱིས་ནི་ཚོགས་དྲུག་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱེད་པའི་གནས་
སུ་འགྱུར་བས་ན། དེ་མ་ཐག་ཡིད་ནི་ཚོགས་དྲུག་སྐྱེད་པའི་ནུས་པར་རྡན་ལ། ཉོན་ཡིད་ཀྱིས་ནི་སྒྲུབས་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཕྱིར། ཀུན་གཞི་ལ་གནས་པའི་ཡིད་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་མ་ཐག་དེས་དད་པ་སོགས་རྣམ་བྱང་གི་ཤེས་པ་བསྐྱེད་ན་ནི་དེ་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མི་རྒྱུ་བས་དྲི་མ་མེད་པའི་ཡིད་ཅེས་མདོ་དག་ལས་གསུངས་སོ། །དེ་དག་གི་དོན་རྒྱས་པ་ཐེག་བསྡུས་ལས། དེ་ལ་ཡིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས། དེ་མ་ཐག་ཏུ་པར་རྐྱེན་བྱེད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགག་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་གནས་དང་། གཉིས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད། ཉོན་མོངས་པ་བཞི་པོ། འཇིགས་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ངའོ་སྙམ་པ་ང་རྒྱལ་དང་། བདག་ལ་ཆགས་པ་དང་། མ་རིག་པ་དང་རྟག་ཏུ་མཚུངས་བར་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཡིན་ནོ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གང་གནས་གཅིག་པོས་ནི་བསྐྱེད་ལ།
གཉིས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱས་ཏེ། ཡུལ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཤེས་པའོ། དེ་མ་ཐག་པ་དང་ངར་སེམས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་དེ་ངར་འཛིན་པའི་ཚིག་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་འདིས་ན་ཁམས་གསུམ་དུ་འཁོར་བའི་འཁྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁམས་གསུམ་ལས་འདས་པའི་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། བྱང་སེམས་འཕགས་པའི་མཉམ་གཞག་ན་འདི་མེད་དོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་ན་ཡོད་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཀུན་གཞི་བཤད་པ་ལ་གཉིས། མིང་གི་སྒོ་ནས་མདོར་བསྟན། ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཁྱད་པར་ ནས་ ཤེས་གསུངས་ཏེ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་བློ་གྲོས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཟབ་མོ་ཇི་བཞིན་རྟོག་པ་ནུས་པའི་བློ་གྲོས་དང་ལྡན་པའི་ཐེག་ཆེན་པ་རྣམས་ལ།
རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཚོགས་དྲུག་གི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཏུ་གྱུར་པ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་གསལ་བར་གསུངས་ཏེ། མངོན་པའི་མདོ་ལས། ཆོས་ཀུན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་གཞི་སྟེ། །དེ་བས་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་དེ། །དམ་པ་དག་ལ་ངས་བཤད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་མཚན་ཉིད་མདོར་བསྡུས་པའང་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱི་སུམ་ཅུ་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས། དེ་ལ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ནི། །རྣམ་སྨིན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ། །རྟག་ཏུ་རེག་དང་ཡིད་བྱེད་དང་། །ཚོར་དང་འདུ་ཤེས་སེམས་པར་ལྡན། །དེ་ལ་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ཏེ། །དེ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན། །དེ་ནི་རྒྱུན་འབབས་ཆུ་བོ་བཞིན། །དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ན་དེ་ལྡོག་གོ །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཀུན་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་གཞིར་གྱུར་པས་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ། དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒྲ་དང་ལྡན་པ་ཇི་ལྟར་ཡིན་སྙམ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་དམ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ལའང་ཀུན་གཞིར་
བརྗོད་པའི་སྐབས་ཡོད་པས་ཁྱད་པར་དུ་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དོན་མཐོང་བ་ལ་བརྗོད་ན་འདིར་དོན་ཏུ་ཇི་ལྟར་བཞག་ཅེ་ན། རྣམ་སྨིན་དང་ས་བོན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡུལ་དང་ཀུན་གཞིའི་གསལ་ཆ་ཡུལ་ཅན་ལྟར་གྱུར་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་བདུན་གྱི་ཉེར་ལེན་ལས་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
第三，"六者"至"二种相"，如此说道。简要归纳这两者的性质，六识刚刚灭于阿赖耶的意是产生后六识的处所或连接者，而染污意则是使六识成为染污的处所，因此等无间意具有产生六识的功能，染污意具有污染的功能，因此，住于阿赖耶的意分为这两种形式。若等无间意产生信心等清净的意识，则此时染污意不活动，所以在某些经中称之为无垢意。这些内容的详细意义，如《摄大乘论》中所说："其中意有两种：一是作为等无间缘的处所，即灭已的识称为意，是识生起的处所；二是染污意，与四种烦恼—萨迦耶见、我慢、我爱和无明常相应，它是识生起烦恼的处所。识由一处生起，由另一处成为染污，因能了别境故称为识。因等无间性和我思故，意有两种。"
染污是指执著为我的意思，基于这个原因，它是三界轮回一切迷妄的根本。因此，在超越三界的灭尽定中、阿罗汉和菩萨圣者的禅定中都没有它。应知在无想定中它是存在的，这是其特点。
第三，解释因缘阿赖耶，分两部分：以名称简略宣说，详细解释其特殊性质。首先，"殊胜"至"说了知"，如此说道。对于那些胜过小乘了悟无我智慧，能如实了知甚深法性本质，具有殊胜智慧的大乘修行者，一切遍智的佛陀清晰地宣说了作为六识因缘的阿赖耶识，如《阿毗达摩经》中说："一切法的种子，识即阿赖耶，故此阿赖耶识，我对胜者说。"
其性质的简要概述，如论师无著的《三十颂》中说："此中阿赖耶识，是异熟一切种，常与触、作意、受、想、思相应。受是舍受，无覆无记性。如水流相续，阿罗汉位舍。"正如所说，因为是一切遍计诸法生起的基础，所以称为阿赖耶。若问为何与"识"字相连，这是为了区别于真如或如来藏也被称为阿赖耶的情况。
若问识是指见境，这里如何安立为境？因为它具有异熟和一切种子，成为如境与阿赖耶的明了分如有境，成为七识的等无间缘，彼此成为因缘之事，所以称为识。
;


 །ཐམས་ཅད་དེར་བསགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྟེ་ཆར་ཆུ་ལས་རྒྱ་མཚོ་བཞིན་ནོ། །རྐྱེན་ཉེ་བར་བསྐྱེད་པ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཆ་ནས་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའོ། །ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས་དཔའ་དང་ལྔ་པོས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བསྐོར་བས། སེམས་བྱུང་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། ཀུན་གཞིའི་འཁོར་ཚོར་བ་དེ་ནི་བཏང་སྙོམས་པ་ཡིན་ལ། ཀུན་གཞི་ཉིད་ནི་ངོ་བོ་མ་སྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྟེ། །མེ་ལོང་གི་གསལ་བ་བཞིན་ནོ། །
རྒྱུན་འབབ་པའི་ཆུ་བོ་བཞིན་དུ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་དང་དབང་པོའི་ས་བོན་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་འབབ་པ་ཡིན་ན། དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ནི་དེ་ལྡོག་ཅེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་དགོངས་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགྲ་བཅོམ་ལ་ནི་ཀུན་གཞི་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །འོན་ཀྱང་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཉོན་ཡིད་ཀྱི་རྟེན་ལོག་པའི་ཆ་གཅིག་ལོག་པར་བཤད་དུ་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བུའི་ཀུན་གཞི་དེ་ནི་ཐེག་ཆུང་བ་རྣམས་ལ་མུ་སྟེགས་པའི་བདག་དང་དོན་གཅིག་པར་འཁྲུལ་དུ་དོགས་ནས་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་དགོངས་པ་ངེས་འགྲེལ་ལས། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟབ་ཅིང་ཕྲ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་འབབ། །བདག་ཏུ་རྟོག་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་བས། །དེ་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ངས་མ་བསྟན། །ཅེས་གསུངས་སོ། གཉིས་པ་ནི། འདི་ནི་ ནས་ ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་འཁྲུལ་པའི་གཞི་དང་། དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྟེན་
གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་། བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་དང་ལུས་ཐམས་ཅད་ཉེར་བར་ལེན་པའི་གནས་ཡིན་པས་གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྗོད་པ་དང། གཞན་ཡང་དེ་ནི། བདག་དང་ཕུང་པོ་དང་འདོད་པ་དང་ལྟ་བ་བཞི་པོ་ཉེར་བར་ལེན་པས། ལུས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་ཞིང་དེ་དག་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཉེ་བར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །ཚོགས་བདུན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ལས་དཀར་ནག་དང་ཡུལ་དབང་ཤེས་གསུམ་གྱི་ས་བོན་ཀུན་སོ་སོར་མ་འདྲེས་ཤིང་ངོ་བོ་དགེ་བའང་མི་དགེ་བར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་ཀུན་གཞི་དེར་བསགས་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན། ཆར་པ་ནི་ཆུ་བོར་འབབ་པའི་ཆུ་བོ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱ་མཚོར་འབབ་ཅིང་བསགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དེའང་ཚོགས་དྲུག་ཆར་པ། ཡིད་ཀྱིས་ལས་བསགས་པ་ཆུ་བོ་ཀུན་གཞི་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུའོ། །ལས་གང་ཡང་རུང་སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གསུམ་རྫོགས་པ་ནི་ལས་བསགས་པ་
ཞེས་བྱ་སྟེ་འབྲས་བུ་ངེས་པར་འབྱིན་ནུས་ཅན་ཡིན་ལ། ལས་འགགས་ནས་དེའི་འབྲས་བུ་མ་སྨིན་པའི་བར་དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པའང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་རྐྱེན་ཚོགས་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྒྱ་མཚོ་ལས་ཆུ་རླབས་གཡོ་ཞིང་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ། ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི་ཀུན་གཞིའི་ལས་ཉོན་ཡིད་གཡོ་ཞིང་འབྱུང་བས་དེ་མ་ཐག་པའི་ཡིད་འབྱུང་སྟེ། ཀུན་གཞིའི་སྟེང་དུ་ཡོད་པའི་ས་བོན་རྣམས་ལ་འབྲས་བུ་སོ་སོར་མ་འདྲེས་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པའི་མདོ་ལས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིད་ལས་བྱུང་། །ཡིད་ནི་ཀུན་གཞི་ལས་བྱུང་སྟེ། །ཀུན་གཞི་ལ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །རྦ་རླབས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཡོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། མདོ་གཞན་ལས་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པའི་རྒྱ་མཚོ་ནི། །ཆུ་ལས་ཆུ་རླབས་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། །ཀུན་གྱི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་ཞེས་བྱ་ལས། །རང་གི་ནུས་པ་རྣམ་ཤེས་ཙམ་ཞིག་འབྱུང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེས་ཕྱི་ནང་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་ས་བོན་ཀུན་
ལྡང་བའི་ཀུན་གཞི་ཡིན་པས་འདི་ལ་ནི་ཚོགས་དྲུག་གི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
一切积聚于此，故称异熟，如雨水汇入大海。因为生起一切近缘，从因的角度称为具足一切种子。由遍行触、作意、受、想、思五者始终围绕，心所也成为识的特殊形态，阿赖耶的相应受是舍受，阿赖耶自身是性无覆无记，如同镜子的明净。
如同流水河流一样，境、有境和根的种子不断流转，而"阿罗汉位即舍"是指佛陀，声闻阿罗汉仍有阿赖耶。然而，可以解释为执著人我的染污意的所依已转的一个方面已转。这样的阿赖耶对小乘行者未予宣说，因恐其误认为与外道之我同义，如《解深密经》中说："阿赖耶识甚深细，一切种子如暴流，我恐凡愚分别执，是故不为彼宣说。"
第二，"此即"至"亦称为"，如此说道。这所谓阿赖耶识，是三界迷乱的根基，是一切有色根的因，所以称为所依识；是习气种子和一切身体的所取处所，所以称为所依识；此外，由于执取我、蕴、欲和四见，连接结合身体的中阴，执持成就这些，故也称为取识。七识所生的黑白业及境、根、识三者的种子，各不混杂，自性非善非不善无记，积聚于阿赖耶中，故亦称为异熟识。比如，雨水流入河流，河流也流入并积聚于大海，同样，六识如雨水，意积聚的业如河流，阿赖耶如大海。任何业完成加行、正行、后行三阶段称为业积聚，能确定产生果报，应知业灭后至其果未熟之间称为异熟。
又如缘聚集时立即如同大海中水波动而生起，具一切种子的阿赖耶的业和染污意动而生起，产生等无间意，使阿赖耶中存在的各种子不混杂地生起各自果报。如《阿毗达摩经》中说："识从意生起，意从阿赖耶生，阿赖耶中一切法，如波浪般动摇。"其他经中也说："如同被风吹动的大海，从水中生起水波一样，从具一切种子称为阿赖耶者，生起自身功能之唯识。"因它能生起内外一切，是一切种子生起的阿赖耶，所以称为六识的因缘。


 །ཐོས་སྒོམ་གྱི་ནུས་པས་ཚོགས་བདུན་ནང་དུ་ལོག་ན་བག་ཆགས་གསར་དུ་གསོག་པ་མེད་པས་ཆར་ཆུ་སྐོམ་པའི་རྒྱ་མཚོ་ལྟར་ཀུན་གཞི་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་མེད་པས་ཀུན་གཞི་དེ་ལྡོག་པའི་ཕྱིར། ཚོགས་བདུན་གྱི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པས་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པ་ལྟར། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་དུ་རྣམ་པར་བཞག་སྟེ། རྒྱུའི་རྐྱེན་གཞན་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་གི་ཚུལ་ཐེག་བསྡུས་ལས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལྟར་འདི་ཡང་སྡུད་པའི་སྒྲས་ཞར་བྱུང་དུ་བསྟན་པ་གོ་དགོས་སོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པའི་ཀུན་གཞི་དེ་དག་པའི་ཆ་ལ་རྣམ་བྱང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུའི་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པར་བྱེད་ན་རུང་གི །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུར་
བཤད་ན་ནི་མི་རུང་སྟེ། རབ་ཏུ་མི་གནས་པའི་རྒྱུད་ལས། ཀུན་གཞི་ཀུན་གྱི་གཞི་ཡིན་ཀྱང་། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་གཞི་མ་ཡིན། །ཅེས་གསུངས་སོ། །འོན་ཀྱང་འདི་ལ་བཤད་ཚུལ་མང་ངོ་། །འོ་ན་དཀར་པོའི་ཆོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དང་དབྱེ་བ་མེད་པ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་རྟོགས་པ་ཡང་ཀུན་གཞིའི་སྟེང་དུ་འཇོག་པ་མ་ཡིན་ནམ། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་ཅེ་ན། འདི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་སྐུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། དེའི་ཚུལ་རྒྱས་པ་ཀུན་མཁྱེན་རང་བྱུང་ཞབས་ཉིད་ཀྱིས་མཛད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་བསྟན་པ་འགྲེལ་པ་དང་བཅས་པ་ལས་རྟོགས་པར་བྱའོ། །གཞུང་དོན་གཉིས་པ་ཚོགས་བརྒྱད་གནས་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐུ་དང་བཅས་པ་བཤད་པ་ལ་གཉིས། སྤྱི་དོན་མདོར་བསྟན། གཞུང་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཀུན་གཞིའི་རང་ངོ་མ་རིག་སྟེ་གཟུང་འཛིན་གཡོས་
པས་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་བྱས་ནས། ཁམས་གསུམ་དུ་འཁོར་ཞིང་སེམས་ཅན་ཏུ་གདགས་པའི་བརྒལ་དཀའ་སྲིད་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་འདི་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔར་འཛིན་པའི་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་ནས་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ནི་སྐུ་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ལྔར་ཤར་བ་སྟེ། མདོར་ན་སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པའི་གཞི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། དེའི་ཡང་ཉེར་ལེན་གྱི་རྒྱུ་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུ་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་གནས་འགྱུར་བ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། ཐེག་བསྡུས་ལས། ཡང་དབང་འབྱོར་བ་དུས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་ཐོབ་ཅེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔས་འཐོབ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞིང་དང་། ལུས་དང་། མཚན་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དང་། དབྱངས་མཐའ་ཡས་པ་དང་། སྤྱི་གཙུག་བལྟར་མི་མཐོང་བ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་དང་། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་ཅིང་ཚད་མེད་པ་རྒྱ་ཆེ་བའི་བདེ་བར་
གནས་པ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟན་པ་ལ་དབང་འབྱོར་བ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར། སྤྲུལ་པ་དང་། བསྒྱུར་བ་དང་། འཁོར་སྡུད་པ་དང་། དཀར་པོའི་ཆོས་བསྡུ་བ་ལ་དབང་འབྱོར་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་གནས་གྱུར་པའི་ཕྱིར། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སོ་སོར་རྟོགས་པ་དང་། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་འབྱོར་པས། དབང་འབྱོར་པ་ཐོབ་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的翻译：
由闻思修的力量使七识内转，不再积累新的习气，如同雨水枯竭的大海，没有生起阿赖耶的因，所以阿赖耶转灭。因依赖七识的缘，所以也称为缘识。此外，如同阿赖耶识是染污法的因，染污法也被安立为阿赖耶识的因缘，因为未见其他因缘。这些方式应当理解为《摄大乘论》中详细阐述的内容，在这里也以总结的方式附带说明。如此解释的阿赖耶，若从其清净方面称为清净因的名言是可以的，但若说阿赖耶识是超越涅槃的佛智之因则不合理，如《不住经》中所说："阿赖耶虽是一切之基，但非清净之基。"然而，对此有多种解释方式。
那么，依靠见到与佛菩提无别的白法正见而了悟，不也是安立于阿赖耶上吗？那么，这些清净法是如何生起的呢？这是依靠一切法的真如、自性清净心的法身、如来藏，其详细内容应从遍智自生足所造的《如来藏论》及其注释中了解。
正文第二部分，解释八识转变的智慧及佛身，分两部分：总义略说与正文详解。首先，因不了解阿赖耶自性而起二取动摇，成为迷乱之因，在三界轮回，被标识为众生，难以跨越生死苦海。当众生的五蕴执著脱离暂时垢染，彻底转依，则显现为具四身的五种智慧。简言之，众生的所依是五蕴，其近取因是心、意与识，而佛的因是众生五蕴的转变而来，如《摄大乘论》中说："又，何时获得法身的自在？简言之，由五种方式获得：因色蕴转变而得国土、身体、相好、光明无量、顶相不可见的自在；因受蕴转变而得无罪无量广大安乐住的自在；因想蕴转变而得名身、句身、一切字身教法的自在；因行蕴转变而得变化、转变、摄受眷属、摄集白法的自在；因识蕴转变而得镜像智、平等性智、妙观察智、成所作智的自在，因此获得自在。"
;


 །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཕུང་པོ་བཞི་པོའི་གནས་གྱུར་ཚུལ་ལུང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གོ་བས། འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བཞིར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ཅུང་ཟད་བཤད་ན། དང་པོ་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་བཞི་དང་། གནས་གྱུར་གྱི་རྒྱུ་བཞིར་གསུངས་ཏེ། དང་པོ་ནི། སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཐོས་ཤིང་འཛིན་པའི་ཤེས་རབ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་རྒྱུ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་
སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་སྒོམ་པ་ནི་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ། གཞན་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ། གཞན་གྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། རྒྱན་ལས། འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་སེམས་མཉམ་ཕྱིར། ཡང་དག་ཆོས་རབ་སྟོན་ཕྱིར་དང་།། བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། །ཡེ་ཤེས་བཞི་པོ་ཡང་དག་འབྱུང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། སྐུ་གསུམ་ལ་འཇུག་པའི་མདོ་ལས། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཀུན་གཞི་ལ་གནས་པའི་ཡིད་གནས་གྱུར་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་ནི་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །ཡེ་ཤེས་དེ་དག་ཀྱང་བསྡུ་ན་ཇི་ལྟ་མཁྱེན་པ་དང་ཇི་སྙེད་མཁྱེན་པ་གཉིས་སུ་འདུ་སྟེ། དང་པོ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྣང་མེད་མཐར་ཐུག་པ་ནི་མཉམ་གཞག་ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་
ཤེས་ཡིན་ཏེ། བདེན་གཉིས་ལས། གང་ཚེ་ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་དག །བདག་ཉིད་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ན། །དེ་ཚེ་མཚན་མར་མི་འབྱུང་ཕྱིར། གནས་པ་བརྟན་ཕྱིར་མི་བཞེངས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དུས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྫས་རིགས་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་ནི། རྗེས་ཐོབ་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། བདེན་གཉིས་ལས། མཁྱེན་པའི་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ནི། །ཤེས་བྱའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཀུན་ཁྱབ་ཅན། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེའང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་མཉམ་རྗེས་རིས་སུ་བཅད་པ་མེད་ཀྱང་མཁྱེན་ཚུལ་ཙམ་ལས་བཏགས་པའོ། །གཉིས་པ་གཞུང་དོན་དངོས་བཤད་པ་ལ་དྲུག །མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ཆོས་སྐུར་བཤད་པ། མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་བཤད་པ། སོར་རྟོགས་ཡེ་ཤེས་བཤད་པ། དེ་གཉིས་ལོངས་སྐུར་བཤད་པ། བྱ་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་སྤྲུལ་སྐུར་བཤད་པ། ཆོས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དག་བྱ་དག་བྱེད།
དག་འབྲས་སྐུ་ཡེ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཕྱི་ནང་ ནས་ གསུངས་པ་ཡིན། ཅེས་གསུངས་ཏེ། བཤད་མ་ཐག་པ་ཕྱི་ཡུལ་དང་ནང་ཤེས་པ་ཀུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ཉིད་གཟུང་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིའམ་རྩ་བ་མ་རིག་པ་དངོས་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པས་ན་སྤང་བྱ་ཀུན་གྱི་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོའང་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་གྱིས་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཉན་རང་བདག་མེད་རྟོགས་བའི་ཤེས་རབ་མཐར་ཐུག་པས་ཀྱང་སྤང་མི་ནུས་ཏེ། ས་བཅུ་རྒྱུན་གྱི་ཐ་མ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བཅོམ་པར་བྱ་བར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།

 །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཕུང་པོ་བཞི་པོའི་གནས་གྱུར་ཚུལ་ལུང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གོ་བས། འདིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བཞིར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ཅུང་ཟད་བཤད་ན། དང་པོ་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་བཞི་དང་། གནས་གྱུར་གྱི་རྒྱུ་བཞིར་གསུངས་ཏེ། དང་པོ་ནི། སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཐོས་ཤིང་འཛིན་པའི་ཤེས་རབ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་རྒྱུ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་
སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་སྒོམ་པ་ནི་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ། གཞན་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ། གཞན་གྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། རྒྱན་ལས། འཛིན་པའི་ཕྱིར་དང་སེམས་མཉམ་ཕྱིར། ཡང་དག་ཆོས་རབ་སྟོན་ཕྱིར་དང་།། བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། །ཡེ་ཤེས་བཞི་པོ་ཡང་དག་འབྱུང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། སྐུ་གསུམ་ལ་འཇུག་པའི་མདོ་ལས། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཀུན་གཞི་ལ་གནས་པའི་ཡིད་གནས་གྱུར་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་ནི་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །ཡེ་ཤེས་དེ་དག་ཀྱང་བསྡུ་ན་ཇི་ལྟ་མཁྱེན་པ་དང་ཇི་སྙེད་མཁྱེན་པ་གཉིས་སུ་འདུ་སྟེ། དང་པོ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་སྣང་མེད་མཐར་ཐུག་པ་ནི་མཉམ་གཞག་ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་
ཤེས་ཡིན་ཏེ། བདེན་གཉིས་ལས། གང་ཚེ་ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་དག །བདག་ཉིད་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ན། །དེ་ཚེ་མཚན་མར་མི་འབྱུང་ཕྱིར། གནས་པ་བརྟན་ཕྱིར་མི་བཞེངས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དུས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྫས་རིགས་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་ནི། རྗེས་ཐོབ་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ཏེ། བདེན་གཉིས་ལས། མཁྱེན་པའི་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ནི། །ཤེས་བྱའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཀུན་ཁྱབ་ཅན། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེའང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་མཉམ་རྗེས་རིས་སུ་བཅད་པ་མེད་ཀྱང་མཁྱེན་ཚུལ་ཙམ་ལས་བཏགས་པའོ། །གཉིས་པ་གཞུང་དོན་དངོས་བཤད་པ་ལ་དྲུག །མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ཆོས་སྐུར་བཤད་པ། མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་བཤད་པ། སོར་རྟོགས་ཡེ་ཤེས་བཤད་པ། དེ་གཉིས་ལོངས་སྐུར་བཤད་པ། བྱ་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་སྤྲུལ་སྐུར་བཤད་པ། ཆོས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དག་བྱ་དག་བྱེད།
དག་འབྲས་སྐུ་ཡེ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཕྱི་ནང་ ནས་ གསུངས་པ་ཡིན། ཅེས་གསུངས་ཏེ། བཤད་མ་ཐག་པ་ཕྱི་ཡུལ་དང་ནང་ཤེས་པ་ཀུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ཉིད་གཟུང་འཛིན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞིའམ་རྩ་བ་མ་རིག་པ་དངོས་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པས་ན་སྤང་བྱ་ཀུན་གྱི་རྩ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོའང་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་གྱིས་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཉན་རང་བདག་མེད་རྟོགས་བའི་ཤེས་རབ་མཐར་ཐུག་པས་ཀྱང་སྤང་མི་ནུས་ཏེ། ས་བཅུ་རྒྱུན་གྱི་ཐ་མ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བཅོམ་པར་བྱ་བར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
"如此所说。对于四蕴转依的方式，通过该经文已经理解，在此略述识转依为佛智四种的方式。首先，获得智慧的四种因与转依的四种因已说明。第一，闻持三藏法的智慧是如镜智之因；对一切众生修习平等心是平等性智之因；为他人说法是妙观察智之因；成办他人之事是成所作智之因。如《庄严经》中说："为了持受及心平等，为善显示正法，为了成办事业，四智正生起。"第二，如《入三身经》中说："阿赖耶识转依是如镜智。依止阿赖耶的意转依是平等性智。意识转依是妙观察智。五门识转依是成所作智。"这些智慧归纳起来归为如所智与尽所智两种。第一，了知一切法性无相究竟是入定如实了知的智慧，如《二谛论》中说："当不见能知与所知，彼时不生相，由住坚固故不起。"现量证悟三世所摄一切法的事物种类无余皆如幻是后得尽所知的智慧，如《二谛论》中说："以一刹那智，遍覆一切所知轮。"虽然佛智无有入定后得之分别，但仅从了知方式而假立。
第二，讲述正文内容有六：解释如镜智为法身，解释平等性智，解释妙观察智，解释这两者为报身，解释成所作智为化身，解释法界智为自性身。第一分两部分：所净能净，净果身智之解释。第一，"外内...所说"，即刚才所述外境与内心识一切本性的阿赖耶识，是一切能取所取的基础或根本无明本身，在佛地成为障碍，故是一切所断之根本。断除此识的对治，不仅世间禅修不能做到，声闻缘觉究竟的证悟无我智慧也不能断除，说是由十地相续最后的金刚喻定所摧破的。"


 །གཉིས་པ་ནི། གང་ཐེ་ ནས་ བརྗོད་པ་ཡིན། ཅེས་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་ཅི་ལའང་མ་ཆགས་ཤིང་གང་དུའང་ཐོགས་པ་མེད་པས་སྒྲིབ་པ་ཕྲ་ཞིང་ཕྲ་བའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་བཅོམ་ནས་ཀུན་གཞི་དེ་ལོག་པ་དེའི་ཚེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་
ཤེས་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། སྒྲ་དོན་ཀྱང་། དཔེར་ན་མེ་ལོང་གཡའ་དག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་དུ་རུང་བ་བཞིན་དུ། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་གཞན་གསུམ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཚུལ་དུ་འཆར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྒྱན་ལས། ཡེ་ཤེས་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ནི་ཡེ་ཤེས་གཞན་ཀུན་དང་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་སྣང་ཡང་ངར་འཛིན་མེད་པ་དང་། རྒྱ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པས་དུས་རྟག་ཏུ་ལྡན་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཤིང་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་མ་རྨོངས་པས་དོན་གྱིས་གཏད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མ་གཏད་པ། མི་ཤེས་པ་མེད་པས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་རྟོགས་ཤིང་། དེ་ལ་ཁ་ཕྱིར་ཕྱོགས་པས་འཛིན་པའང་མིན་ཏེ། རྒྱན་ལས། མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ང་ཡིར་མེད། །ཡོངས་སུ་མ་ཆད་རྟག་ཏུ་ལྡན། །ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་མ་རྨོངས་པ། །རྟག་ཏུ་དེ་ལ་མངོན་ཕྱོགས་མིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་མ་དག་པའི་གནས་
སྐབས་ན་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་ཡིད་ཞེས་གཞན་གྱི་རྟེན་བྱེད་པ་ལྟར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་གཞན་གསུམ་གྱི་རྟེན་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱན་ལས། མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་མི་གཡོ་སྟེ། །ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་དེ་ལ་བརྟེན། །མཉམ་པ་ཉིད་དང་སོ་སོར་རྟོགས། །བྱ་བ་གྲུབ་པ་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། །ཡེ་ཤེས་གཞན་གསུམ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཕྱིར། །ཡེ་ཤེས་འབྱུང་གནས་ཆེན་པོ་འདྲ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ཅེས་རྒྱན་ལས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་འདི་ལ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ཐེག་བསྡུས་ལས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དཔལ་མཁའ་འགྲོ་རྒྱ་མཚོའི་རྒྱུད་ལས་ཀྱང་། ཀུན་གཞི་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་
ཏེ། །དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མཐའ་ཐུག་པ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་ཞིང་སྣང་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ཐོབ་པ་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་རྒྱན་གྱི་མདོ་ལས། ཡེ་ཤེས་དམ་པ་བདག་མེད་པ། །སྣང་བ་མེད་དེ་མི་གཟིགས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། །སྨྲ་བསམ་བརྗོད་མེད་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །མ་སྐྱེས་མི་འགགས་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད། །སོ་སོ་རང་རིག་ཡེ་ཤེས་སྤྱོད་ཡུལ་བ། །དུས་གསུམ་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །གཉིས་པ་ལའང་གཉིས། དག་བྱ་དག་བྱེད། དག་འབྲས་ཡེ་ཤེས་བཤད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
"第二，'何时...所述'，即当对任何事物都不贪著且无所障碍，成为微细障碍之对治的金刚喻定摧毁二障及习气的阿赖耶识，当阿赖耶消亡之时，转变为佛陀的如镜智。其词义是：如同依靠清净无垢的明镜能够显现影像一样，如镜智中也能如影像般显现其他三智和圆满受用身，如《庄严经》所说：'智慧影像生起故。'此如镜智虽显现其他一切智慧和一切所知，但无有我执；由于周遍无断而恒时具有；远离一切障碍且对一切所知无有愚痴，所以不依赖对境所引导的意识；由于无有不知，故了知一切所知，且不向外取着，如《庄严经》所说：'如镜智无我所，周遍无断恒具足，对一切所知无愚，恒时不向彼转向。'
又如在不清净阶段，阿赖耶识作为意的所依，同样在佛地，如镜智作为其他三智的所依，如《庄严经》所说：'如镜智不动，三智依于彼，平等性与妙观察，及成所作智。'因此，因为是一切智慧的因相，以及能生起其他三智和圆满受用身，故《庄严经》所说：'因为是一切智慧的因相，如同智慧的大源泉，圆满受用佛身。'此如镜智称为法身，其理由如《摄大乘论》所说：'佛陀清净之法，是阿赖耶识转依而获得法身故。'《吉祥空行海续》中也说：'阿赖耶为如镜智，彼即是法身。'
法身是佛陀究竟智慧，一切戏论寂灭且无所显现的最胜智慧，是境界与智慧不二，如《智慧光庄严经》所说：'最胜智慧无我，无显现不见。'又如所说：'超言思议般若波罗蜜，不生不灭如虚空本性，各自自证智慧行境，顶礼三世诸佛之母。'第二部分也分两点：所净能净，净果智慧之解释。"


 དང་པོ་ནི། ཉོན་མོངས་ ནས་ རབ་བཅོམ་ནས། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ལ་དམིགས་ནས་རྟག་ཏུ་ངར་བཏགས་པའི་རྣམ་པས་འཇུག་པས། བདག་ཏུ་ལྟ་བ། བདག་ཏུ་རྨོངས་པ། བདག་ལ་ཆགས་པ། བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བ་སྟེ་ཉོན་མོངས་བཞི་
དང་རྟག་ཏུ་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ངོ་བོ་ཐར་བ་ཐོབ་པ་ལ་སྒྲིབ་ཅིང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དུ་གྲགས་པ་དེ་ནི། ཉོན་མོངས་པས་ནམ་ཡང་འཕྲོག་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་སེང་གེ་ལྟ་བུ་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱ་བས་རབ་ཏུ་བཅོམ་ནས་འཁྲུལ་པའི་དྲི་མ་ལྡང་བ་མེད་པར་གྱུར་པ་ལས་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་སྒྲ་དོན་ནི། སློབ་ལམ་དུ་བདག་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་སྒོམས་པས་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པའི་ཚེ་སྲིད་ཞི་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། མཐོང་སྒོམ་ ནས་ ཞེས་སུ་བརྗོད། ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཁ་ཕྱིར་ལྟ་བའི་རགས་པ་ཀུན་བཏགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ནི་མཐོང་ལམ་གྱིས་སྤངས་ཤིང་། ཁ་ནང་དུ་ལྟ་བའི་ཕྲ་བ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་སྒོམ་ལམ་གྱིས་སྤངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཅིང་། ལམ་གྱི་དུས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་དག་པ་དང་། འཁོར་འདས་གང་གི་ཡང་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བའི་སྲིད་ཞི་གཉིས་ལ་མི་
གནས་པའི་ཞི་བ་བསྒོམས་པས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སྲིད་ཞི་མེད་ཅིང་མཐའ་གཉིས་ལ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པས་མཉམ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱན་ལས། སྒོམ་པ་དག་པས་སེམས་ཅན་ལ། །མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འདོད། །མི་གནས་ཞི་བ་བཞུགས་ཡང་། །མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྐབས་འདིར་མཐོང་སྒོམ་གྱི་སྤང་བྱ་ལ་དབྱེ་ན་མཐོང་སྤང་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་ཏེ་འཇིག་ལྟ། མཐར་ལྟ། ལོག་ལྟ། ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན། ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་གྱི་ལྟ་བ་སྟེ་ལྔ་དང་། འདོད་ཆགས། ཁོང་ཁྲོ། ང་རྒྱལ། མ་རིག་པ། ཐེ་ཚོམ་ལྔ་སྟེ་བཅུས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་། འགོག་པ་དང་ལམ་སྟེ་བདེན་པ་བཞིར་ལོག་པར་ཞུགས་པས་འདོད་ཁམས་ན་བཞི་བཅུ། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ན་ཁོང་ཁྲོ་མེད་པས་དགུ་བཞི་སོ་དྲུག་པ་ཚན་གཉིས་ཏེ་དེ་ཀུན་བསྡོམ་པས་བརྒྱ་དང་བཅུ་གཉིས་དང་། སྒོམ་སྤང་ནི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་འདོད་ཆགས།
ཁོང་ཁྲོ། ང་རྒྱལ། མ་རིག །འཇིག་ལྟ། མཐར་ལྟ་དང་དྲུག་འདོད་ཁམས་ན་ཡོད་ཅིང་། ཁམས་གོང་མ་གཉིས་ན་ཁོང་ཁྲོ་སྤངས་པས་ལྔ་རེ་སྟེ། དེའང་བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་བཞིར་དབྱེ་བས་གོང་མ་བརྒྱད་ལ་བརྒྱད་ལྔ་བཞི་བཅུ། འདོད་ཁམས་ཀྱི་དྲུག་བསྣན་པས་ཞེ་དྲུག་དེ་རེ་རེ་ཡང་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ནས་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་བར་དགུས་བསྒྱུར་བས་བཞི་བརྒྱ་དང་བཅུ་བཞིར་བཤད་དེ་ཞིབ་པར་གཞུང་གཞན་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ལ་གཉིས། དག་བྱ་དག་བྱེད། དག་འབྲས་ཡེ་ཤེས་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་མ་ ནས་ བཅོམ་པས། ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་སྐྱེ་འགག་བྱེད་པའི་གནས་གྱུར་གྱི་རྒྱུད་པ། དེ་དག་བྱེད་པའི་གནས་དེ་མ་ཐག་པའི་ཡིད་བྱ་བ་དེ་ནི་ཚོགས་དྲུག་བསྐྱེད་ཅིང་དེས་འཛིན་པས་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བསྐྱེད་པས་ན་མིང་དུ་རྣམ་རྟོག་ཅེས་བྱ་བའང་ཡིན་ཏེ། གང་ལྟར་ན་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་
དང་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་དང་། ཡུལ་དང་སེམས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཤེས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བཅོམ་པས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་སྒྲ་དོན་ནི། ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་སོ་སོར་སྐད་ཅིག་གིས་མ་འདྲེས་པར་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། རྒྱན་ལས། སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་རྟག་མི་ཐོགས། །ཞེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
"第一，'烦恼...摧破后'，这是说，以常执我相缘于阿赖耶识而行，故与我见、我痴、我贪、我慢四种烦恼恒时相应，其本质障碍获得解脱，具无记性质，被称为染污意。由于永不为烦恼所夺，故以称为'狮子奋迅三昧'的禅定彻底摧毁它，使错乱垢染不再生起，由此获得平等性智。其词义是：在修道位中修习自他平等性，获得佛果时，即了知轮涅平等性的智慧。
第二，'见修...所称'，这是说，见道断除向外粗分遍计烦恼，修道断除向内细微俱生烦恼，因此无有烦恼。在道位时修习清净无分别三昧，以及修习不堕轮涅任何一边的无住寂静，在佛地获得无轮涅、不住二边的涅槃，称为平等性智。如《庄严经》所说：'由清净修行，于众生，愿求平等性智慧。住于无住寂，亦为平等性智慧。'
此处所说见修所断，分类而言，见所断是遍计烦恼：萨迦耶见、边执见、邪见、见取见、戒禁取见五种见，以及贪欲、嗔恚、我慢、无明、疑惑五种，这十种以错误方式入于苦、集、灭、道四谛，故欲界有四十种，上二界无嗔故各三十六种，总共一百一十二种。修所断是俱生烦恼：贪欲、嗔恚、我慢、无明、萨迦耶见、边执见六种存在于欲界，上二界断除嗔故各五种。又分为四禅四无色八上地，上地八乘五得四十，加上欲界六种得四十六种，每一种又分为小小至大大九品，相乘得四百一十四种，详细应从其他论典中了知。
第三部分也分两点：所净能净，净果智慧之解释。第一，'彼等...摧破'，是说，六识聚生灭转变的相续，彼等作用的等无间意，此作用生起六识聚并执取它们，故称为执取；由于它能生起分别，故又名为名分别。无论如何，此分别由证悟一切法无常、苦、空、无我的正慧，以及知晓一切境与心的遍计如幻的三昧所摧破，转为妙观察智。其词义是：能于一刹那无混杂、无障碍地了知一切所知的智慧，如《庄严经》所说：'妙观察智慧，于一切所知恒无碍。'"


 །གཉིས་པ་ནི། བཟོད་པ་ ནས་ ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། ས་བརྒྱད་པའི་སྐབས་སུ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གནས་གྱུར་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱན་ལས། ཡིད་ནི་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི། །འབྱོར་དང་མཐུན་ཕྱོགས་མི་རྟོག་པའི། །ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་དྲི་མེད་ལ། །འབྱོར་པ་དམ་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་བརྒྱད་པ་དེར་དོན་དང་བཅས་པའི་འཛིན་པ་གནས་གྱུར་པས།
རང་ཉིད་ཞིང་ཁམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དབང་འབྱོར་པས་གདུལ་བྱ་གཞན་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་བདེ་བ་ཅན་མངོན་དགའ་སོགས་དང་མཚུངས་པའི་ཞིང་དག་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་སྟོན་པ་ལ་དབང་འབྱོར་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་རྒྱན་ལས། དོན་བཅས་འཛིན་པ་གནས་གྱུར་ན། །ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས། །བསྟན་ཕྱིར་ཞིང་ནི་དག་པ་ལ། །འབྱོར་པ་དམ་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་ས་བརྒྱད་པ་དེར་རྟོགས་པ་ཡིད་ཤེས་གནས་གྱུར་པས་ས་དགུ་པར་འདས་མ་འོངས་ད་ལྟའི་དུས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་ཡེ་ཤེས་ཆགས་ཐོགས་མེད་པར་འཇུག་པ་ལ་དབང་བ་དང་། ས་བཅུ་པར་གང་ལ་གང་འདུལ་གྱི་ཕྲིན་ལས་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་གདུལ་བྱ་ཀུན་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་ལ་དབང་སྟེ། རྒྱན་ལས། རྣམ་རྟོག་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། །དུས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་ཡེ་ཤེས་དང་། །ལས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་ཐོགས་མེད་པའི། །འབྱོར་པ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཐམས་ཅད་དག་པ་ས་
གསུམ་དུ་ཚང་བར་འབྱུང་བའང་རྒྱན་ལས། ཡིད་དང་འཛིན་དང་རྣམ་པར་རྟོག །གྱུར་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་དང་། །ཞིང་དང་ཡེ་ཤེས་ལས་དག་པ། །དབང་དེ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །དབང་དེ་མི་གཡོ་ལ་སོགས་ཀྱི། །ས་གསུམ་ལ་ནི་རྣམ་བཞི་སྟེ། །གཅིག་ལས་རྣམ་གཉིས་དེ་ལས་གཞན། །དབང་ནི་རེ་རེར་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་མཐར་ཐུག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་ནི། དེ་ལྟར་ ནས་ ཞེས་སུ་བརྗོད། ཅེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་བཤད་མ་ཐག་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་དང་སོ་སོར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་པོ་འདི་ནི། ལམ་གྱི་སྐབས་སུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་དག་པ་དང་། སྲིད་ཞི་གཉིས་ལ་མི་གནས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒོམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེའི་ངོ་བོ་ནི། མཐའ་གཉིས་ལ་མི་གནས་པའི་ཞི་བ་ཆེན་པོའི་ངང་དུ་བཞུགས་པ་ཡིན་ལ།
དེའི་གྲོགས་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་ཞིང་། བྱེད་ལས་ནི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་རང་རང་གང་ལྟར་མོས་པ་བཞིན། རྣམ་པར་སྣ་ཚོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་སྐུ་སྟོན་པར་མཛད་དེ། རྒྱན་ལས། དུས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་བྱམས་པ་དང་། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དག་དང་ལྡན། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མོས་པ་བཞིན། །སངས་རྒྱས་སྐུ་ནི་ངེས་པར་སྟོན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སོར་རྟོགས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི། ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་པ་མ་ལུས་ཤིང་མ་འདྲེས་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ། བྱེད་ལས་ནི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་སུ་ཅི་འདོད་པའི་འབྱོར་བ་སྟོན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་གསུང་ཆོས་སྟོན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་དབྱངས་ཆེན་པོའི་ཆར་པ་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་སུ་འབྱུང་ཞིང་འབེབས་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱན་ལས། འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་སུ་ནི། །འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་སྟོན་མཛད་ཅིང་། །ཐེ་ཚོམ་
ཐམས་ཅད་གཅོད་པའི་ཕྱིར། །ཆོས་ཀྱི་ཆར་ནི་རབ་ཏུ་འབེབས། །ཞེས་གསུངས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
"第二，'忍耐...智慧'，是说，在第八地时获得对无生法的大忍之时，由染污意转依而获得无分别智慧的自在，如《庄严经》所说：'意识转变时，获得无分别，极为无垢智，殊胜自在力。'
又于第八地，由具境的执取转依，对自身清净刹土获得自在，并能随所欲显示与极乐、现喜等相似的净土受用给其他所化众生，获得自在，如《庄严经》又说：'具境执取若转依，为显种种诸受用，于清净刹土中，获得殊胜自在力。'
又于第八地，由了知意识转依，在第九地能于过去未来现在一切时无障碍运用智慧自在，在第十地能于一切所化众生无碍运用各种随类化现的事业自在，如《庄严经》说：'由分别转变故，于一切时智慧，及一切业无碍，获得殊胜自在力。'
这一切在三清净地圆满出现，如《庄严经》所说：'意与执与分别，由转得无分别，及土与智与业，清净四种自在。此自在不动等，三地中有四种，一地二种余地，各有一种自在。'
如此分别完全转依究竟者，即是佛地的妙观察智。第四，'如是...所称'，是说，如上所述的平等性智和妙观察智二者，是在道位修习清净无分别三昧，及修习不住轮涅二边的清净般若而生。平等性智的体性是：安住于不住二边的大寂静中；其伴侣是在一切时对一切众生具有大慈大悲；其作用是向所化众生随各自所乐意而显现种种化身佛，如《庄严经》说：'一切时具足，大慈与大悲，随众生意乐，决定显佛身。'
妙观察智的体性是：了知一切所知无余无混，其作用是在眷属会中显示所欲资具，及为断一切疑惑而说法，即在眷属会中降下大乘妙法雨，如《庄严经》说：'于眷属会中，显示一切资具，为断一切疑，降下妙法雨。'"


 །འབྲས་བུ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་དང་རང་ཉིད་ལྡན་ཞིང་གཞན་ལའང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་དེ་རྣམས་ཀུན་གྱི་གཏེར་ཆེན་པོ་ལྟར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱན་ལས། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་རྣམས་ཀྱི། །གཏེར་དང་འདྲ་བ་ཁོ་ནའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མཉམ་ཉིད་དང་སོར་རྟོགས་ཡེ་ཤེས་གཉིས་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཞེས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་ངེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་ངེས་པ་འོག་མིན་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་ཞིང་ཁམས་ན་བཞུགས་པ། འཁོར་ངེས་པ་སར་གནས་ཀྱི་བྱང་སེམས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་དང་། སྐུ་ངེས་པ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་ཅིང་། ཆོས་ངེས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་སྟོན་ལ། དུས་ངེས་པ་འཁོར་བ་མ་སྟོངས་ཀྱི་བར་དུ་བཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། །རྒྱན་ལས།
ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ཁམས་གསུམ་དུ། །འཁོར་ཡོངས་སྡུད་དང་ཞིང་དང་མཚན། །སྐུ་དང་ཆོས་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་དང་། །མཛད་པ་དག་ནི་ཐ་དད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ལྔ་པ་ལ་གཉིས། དག་བྱ་དག་བྱེད། དག་འབྲས་སྐུ་ཡི་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྒོ་ལྔ་ ནས་ རྟོགས་པ་ལས། ཞེས་གསུངས་ཏེ། མིག་སོགས་དབང་པོ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། དྲུག་པ་ཡིད་གྱི་ཆ་གཅིག་སྟེ་སྒོ་ལྔའི་ཤེས་པ་ཁ་ཕྱིར་ཕྱོགས་པའི་ཆ་གཅིག་བཅས། སྦྱོར་ལམ་གྱི་ཡང་དག་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་མཐོང་པའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། མཐོང་ལམ་དེའང་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པ་སྟེ། བདེན་བཞིའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་པའི་བདེན་པ་ཀུན་རེ་རེ་ལའང་ཆོས་ཤེས་བཞི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་བཞི་བཞིའི་རྣམ་པ་ཅན་ཏུ་ཡོད་ལ། དེའང་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ན་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་ཆོས་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་
བའི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེས་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་གང་ཡིན་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །ལ་སོགས་པའི་ཁོངས་ནས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་བཟོད་པ་དེའི་འཇུག་ཐོགས་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སྔ་མ་དེ་གཉིས་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའོ་ཞེས་རང་ལ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་བོ། །སྡུག་བསྔལ་རྗེས་ཤེས་ནི་སྔ་མ་རྗེས་བཟོད་དེ་ཉིད་རྟོགས་ཤིང་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་འབྱུང་སོགས་གསུམ་ལའང་དེ་ལྟར་འགྲེས་སྦྱར་བའི་ཡེ་ཤེས་བཅུ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་བ་དག་གིས་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྔར་མ་མཐོང་བ་མངོན་སུམ་གསར་དུ་མཐོང་ཞིང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པ་ལས་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་སྒྲ་དོན་ནི། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་ཐབས་སྣ་ཚོགས་པ་འབད་རྩོལ་མེད་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
"其果是无量三昧和陀罗尼门，自身具足且令他人生起，如同这些一切的大宝藏，如《庄严经》所说：'唯如三昧与陀罗尼之宝藏。'因具有如此功德，这平等性智和妙观察智二者，被称为诸佛圆满受用身。此受用圆满身具有五种决定：处所决定，安住于色究竟密严刹土；眷属决定，由地位菩萨所围绕；身相决定，以相好庄严；法决定，唯说大乘法；时间决定，住世直至轮回未空，如《庄严经》所说：'受用圆满三界中，眷属会集与刹土，相好与身法圆满，受用事业各不同。'
第五分两部分：所净能净，净果身之解释。第一，'五门...证悟'，是说，眼等五根识和第六意识的一部分，即五识向外的部分，由加行道的正分别所生的见道所断。此见道以苦、集、灭、道四谛方式存在，每一谛各有法智忍、法智、类智忍、类智四种智慧。其中法智忍是现见苦谛法性的无漏智慧，它能断除苦谛见所断。苦法智是在忍后获得的解脱，证得苦不生智。苦类智忍是了知前两智是圣法之因的现证无漏智慧。苦类智是了知并持有前类忍的智慧。集等三谛也同样配合，共成十六智慧，这些智慧能新见前所未见的法性义，证悟胜义谛，转为成所作智。其词义是：在无量世界中，以种种方便无需勤作，自然成办众生利益的智慧。"
;


 །གཉིས་པ་
ནི། དབང་པོ་ནས་སྐུ་ཆེན་པོ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་མཐོང་ལམ་དུ་བདེན་པ་རྟོགས་ཤིང་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་མིག་སོགས་ཀྱི་དབང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འཁྲུལ་པ་རྣམས་དག་ཅིང་གནས་གྱུར་ནས་ནི། དབང་པོ་རེ་རེས་ཀྱང་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་སྟེ་དོན་ལྔ་ལྔ་ལ་འཇུག་པས་དོན་ཀུན་ལ་དབང་པོ་རེ་རེ་བཞིན་འཇུག་པ་དང་། སའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མར་གྱུར་པ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པའི་ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་ལ་དབང་འབྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ས་དང་པོ་དེར་དུས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་སངས་རྒྱས་བརྒྱའི་ཞལ་ལ་ལྟ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་བརྒྱ་ལ་ཆོས་ཉན་པ་དང་། སྤྲུལ་བ་བརྒྱ་འགྱེད་པ་དང་། དུས་བསྐལ་པ་བརྒྱར་སྟོན་པ་དང་། སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་བརྒྱད་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པ་དང་། །ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། དེ་ཙམ་བརྒྱ་ལས་ལྡང་བ་དང་། ཞིང་བརྒྱ་གཡོ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞིང་བརྒྱ་འོད་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་མོ་བརྒྱ་འབྱེད་པ་དང་། རང་
གི་ལུས་བརྒྱར་སྟོན་པ་དང་། ལུས་རེ་རེ་ལ་ཡང་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྒྱ་བརྒྱས་བསྐོར་བ་སྟོན་པ་ལ་དབང་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱན་ལས། དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་གནས་གྱུར་ན། །དོན་ཀུན་འཇུག་དང་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་ས་གཉིས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་གཉིས། ས་གསུམ་པ་ལ་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས། ས་བཞི་ལ་བྱེ་བ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས། ས་ལྔ་པ་ལ་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་བཅུ་གཉིས། ས་དྲུག་པ་བྱེ་བ་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་གཉིས། ས་བདུན་པ་ལ་བྱེ་བ་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས། ས་བརྒྱད་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་འབུམ་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་གྲངས་དང་མཉམ་པ་བཅུ་གཉིས། ས་དགུ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གྲངས་མེད་འབུམ་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་གྲངས་དང་མཉམ་པ་བཅུ་གཉིས། ས་བཅུ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གྲངས་མེད་བྱེ་བ་ཕྲག་བཅུའི་རྡུལ་གྲངས་དང་མཉམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྔར་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དབང་འབྱོར་བར་འགྱུར་ཞེས་
མདོ་སྡེ་ས་བཅུ་པ་ལས་གསུངས་པའང་ཞལ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དབང་འབྱོར་བ་དེ་ཉིད་མཐར་ཕྱིན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དེའི་བྱེད་ལས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསམ་དུ་མེད་པ་མཐའ་ཡས་པ་སྤྲུལ་པས་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་པར་ཡང་། རྒྱན་ལས། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །ཁམས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་སྣ་ཚོགས་ཤིང་། །དཔག་མེད་བསམ་ཡས་སྤྲུལ་པ་ཡིས། །སེམས་ཅན་ཀུན་དོན་སྒྲུབ་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་འདི་ནི་སྐུ་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པའི་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གཞན་དོན་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། དབྱེ་ན་མཆོག་གི་སྤྲུལ་པ་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་སྟོན་པ་ཐུབ་པ་ལྟ་བུ་དང་། བཟོའི་སྤྲུལ་པ་དྲི་ཟའི་རྒྱལ་པོ་རབ་དགའ་འདུལ་བ་ལ་གླུ་དབྱངས་མཁས་པར་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་
དང་། སྐྱེ་བའི་སྤྲུལ་པ་རི་དྭགས་རུ་རུར་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། རྒྱན་ལས། བཟོ་དང་སྐྱེ་དང་བྱང་ཆུབ་ཆེ། །མྱ་ངན་འདས་པ་རྟག་སྟོན་པ། །སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འདི་ནི། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཐབས་ཆེན་པོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཡོད་རྣམ་ཤེས་དག་པ་ལས་སྐུ་གསུམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ཡང་། མདོ་སྡེ་གསེར་འོད་དམ་པ་ལས། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྤངས་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་གནས་པའི་ཡིད་དག་པས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་སྟོན་ཏོ། །དངོས་པོ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་པས་སྤྲུལ་བའི་སྐུ་སྟོན་ཏོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དྲུག་པ་ལ་གཉིས། དངོས་དང་། སྐུའི་མཐའ་དཔྱད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
"第二，'根...大身'，是说，如是于见道证悟真理并获得初地时，眼等五根识的错乱得到清净转依后，每一根能入于色声香味触五境，使每一根如同入于一切境，并获得住于极喜地作为一切地功德之始的一千二百功德自在。即于初地，能于一刹那见百佛面，听百佛说法，放百化身，住世百劫，以智慧通达前后际百劫，入百三昧，从百三昧起定，震动百佛土，以光明照耀百佛土，开启百法门，示现百身相，每一身又示现被百圆满眷属围绕的自在，如《庄严经》所说：'五根若转依，入一切境及，一千二百功德生。'
此外，第二地有一万二千功德，第三地有十二万功德，第四地有十二亿功德，第五地有十二百亿功德，第六地有十二千亿功德，第七地有十二亿万功德，第八地有与十万佛土微尘数相等的十二种功德，第九地有与十不可数亿佛土微尘数相等的十二种功德，第十地有与十不可数亿那由他佛土微尘数相等的十二种功德，如前所说能见佛面等功德的自在，如《十地经》中所说，应当从师口中了知。
此自在圆满究竟即是佛地的成所作智。此智的作用是在一切世界中示现无量、不可思议、无边种种化身，成办一切众生之利益。如是《庄严经》所说：'成所作智慧，于一切界中，种种无量不思议，化身成办众生利。'此成所作智在三身中即是大化身。
佛陀化身是以无定一的种种化现而行利他事业，可分为：最胜化身，如显示十二事业的能仁佛；工巧化身，如为调伏乾闼婆王极喜而化现善巧音乐者；受生化身，如化现为瑞兽鹿王。如《庄严经》所说：'工巧受生大菩提，涅槃常示现，此佛化身是，解脱大方便。'
如是从有情识的清净而成为三身的方式，如《金光明经》所说：'由断阿赖耶识而示现法身，由清净依止彼之意而示现圆满受用身，由清净入于事物的识而示现化身。'第六分两部分：本体及身的究竟分析。"


 །དང་པོ་ནི། སེམས་ཡིད་ ནས་ ཉིད་སྐུར་བཞེད། ཅེས་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཀུན་གཞི་དང་། ཡིད་ཉོན་ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་དྲུག་པོ་རྣམས་དྲི་མ་བྲལ་ཞིང་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་སྐུ་གསུམ་མཛད་པ་ཕྲིན་ལས་དང་བཅས་པ་རྣམས་ནི། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབྱིངས་གཟུང་འཛིན་གྱི་
སྤྲོས་པ་ཀུན་དང་བྲལ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་དབྱེར་མེད་གཅིག་ཏུ་རྫོགས་པ་དང་། འཁོར་བ་དང་མྱང་འདས་སུ་གདགས་པ་མེད་ཅིང་རིགས་དང་དོན་ཐ་དད་མེད་པ་དང་། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་དང་། གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་མ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པ་དེ་དག་གི་མཚན་མའི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་རུ་བཞུགས་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུར་བཞེད་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱན་ལས། ཐ་དད་རིག་དོན་མེད་ཕྱིར་དང་། རྫོགས་པ་ཐོག་མ་མེད་ཕྱིར་དང་། སངས་རྒྱས་གཅིག་ཡིན་དྲི་མེད་གནས། ཐ་དད་མིན་ཕྱིར་གཅིག་པའང་མིན། །ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་པར་བཞེད་དོ། །ཡེ་ཤེས་དེའི་སྒྲ་དོན་ནི། །སྒྲིབ་གཉིས་ཀྱི་སྤྲིན་ལས་གྲོལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་དག་པ་དང་འདྲ་བར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ལས་འཕགས་པའི་ཆོས་དང་ཡེ་ཤེས་རྣམས་འབྱུང་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། མདོ་ལས། ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད། །སྒྲིབ་གཉིས་ལྡན་དག་མཚན་ཉིད་ཅན། །ཅེས་སོགས་གསུངས་སོ། །གཉིས་
པ་ནི། རྒྱལ་བས་ནས་གཉིས་ཞེས་བརྗོད། ཅེས་གསུངས་ཏེ། རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གཞུང་གཞན་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་དེ་ལྟར་བཤད་པ་འདི་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡོད་པས། དེའི་ཚེ་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པ་ལྟར་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུའམ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུར་བརྗོད་ལ། མཉམ་ཉིད་སོར་རྟོག་བྱ་གྲུབ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་གཞན་གསུམ་ནི་གཟུགས་སྐུ་ལོངས་སྤྲུལ་གཉིས་སུ་བརྗོད་དོ། །སྐབས་འདིར་ཐེག་ཆེན་གསུང་རབ་སྤྱིའི་ལུགས་སུ། རང་དོན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་གཞན་དོན་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ཏེ་སངས་རྒྱས་སྐུ་གསུམ་དུ་གྲངས་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སྐུ་གསུམ་དག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི། །སྐུ་བསྡུས་པར་ནི་ཤེས་བྱ་སྟེ། །སྐུ་གསུམ་དག་གིས་རང་གཞན་གྱི། །དོན་འདིར་རྟེན་དང་བཅས་པར་བསྟན། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །གཞུང་ཁ་ཅིག་ཏུ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུར་གསུངས་པ་ཉིད་ཆོས་སྐུ་དང་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་བཞེད་པའང་ཡོད་དེ། ཐེག་བསྡུས་ལས། དེ་ལ་ངོ་བོ་
ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་སྒྱུར་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །ཡང་དེ་གཉིས་དབྱིངས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལྡོག་པས་ཕྱེ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སྤང་བྱ་བློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་དང་། དེས་རྟོགས་པ་ཡོན་ཏན་གྱི་སྡེ་ཚན་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ནི་རྟོགས་པ་ཆོས་སྐུ་ཞེས་དབྱེ་ཞིང་དེ་དག་ངོ་བོ་ནི་གཅིག་ཏུ་འདུ་སྟེ། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། ཐུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ནི། །ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་གང་དག །ཐོབ་གྱུར་རྣམ་ཀུན་རྣམ་དག་པ། །དེ་དག་རང་བཞིན་མཚན་ཉིད་ཅན། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །མདོར་ན་དག་པ་གཉིས་ལྡན་གྱི་ཆ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་དང་། ཡེ་ཤེས་མཐར་ཐུག་པའི་ཆ་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་ཕྱེ་བ་ཡིན་པས་སྐུ་གསུམ་དུ་འདུ་ཞིང་། དེར་མ་ཟད་རང་དོན་དོན་དམ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་གཞན་དོན་ཀུན་རྫོབ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ་སྐུ་གཉིས་དང་། ཁྱབ་བྱེད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་མ་
གཏོགས་པའི་ཆོས་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར། ལྡོག་པ་ལ་དབྱེ་ན་ཐ་དད་ཀྱང་ངོ་བོ་ལ་དབྱེ་བ་བྱར་མེད་པ་ལ་དགོངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །འདྲེན་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་བལྟ། །ཞེས་གསུངས་པས་ཆོས་སྐུ་གཅིག་པུར་ཡང་འདུ་བ་སོགས་དབྱེ་བསྡུ་མང་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
"第一，'心意...自性身'，是说，心阿赖耶、意染污意和六识聚离垢转依的三身及事业，在一切法界离能取所取戏论的坛城中无别一体圆满，无有轮回涅槃之安立，无种类与义的差别，无始无终，非一非异，远离那些相的一切戏论而安住，是法界智慧和自性身，如《庄严经》所说：'无差别种义故，圆满无始故，佛为一无垢处，非异故亦非一。'此智慧的词义是：解脱二障云如同清净虚空，成为清净法界真如中生起圣法与智慧的处所，如经中所说：'一切法之真如，具二障净相。'
第二，'胜者...二身'，是说，一切遍智胜者在大乘一些其他论典中将如此所述称为法身，此时如前所示，如镜智称为自性身或智慧身，而平等性智、妙观察智、成所作智三智称为二色身，即受用身和化身。此处依大乘经论共同传统，自利法身和他利色身二者确定为佛陀三身，如《经庄严论》所说：'应知以三身，摄诸佛身，以三身示现，此中自他利及所依。'
一些论典中所说的自性身即是法身，同义异名，如《摄大乘论》所说：'此中自性身是如来法身，因为是主宰一切法之处。'又从法界与智慧的不同方面区分，本性清净界离客尘垢染的佛法是自性身，所证功德二十一类是证法身，这些本质归为一体，如《现观庄严论》所说：'能仁自性身，无漏法性得，一切种清净，此具自性相。'
总之，从具二清净方面称为自性身，从究竟智慧方面称为法身，归入三身；不仅如此，还有自利胜义法身与他利世俗色身二身之分；又因除遍主法界外无其他法，所以从差别方面虽有区别，但本质上不可分离，如所说：'诸佛是法身，诸导师是法所见。'故又归为唯一法身等，如是开合分合多种说法。"


 །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་གཅིག་གམ་ཐ་དད་སྙམ་ན། ནམ་མཁའ་དང་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ལ་དབྱེ་བར་བྱར་མེད་པ་བཞིན་དུ། ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཐ་དད་མེད་ལ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་སྔོན་གྱི་སེམས་ཅན་རེ་རེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ལས་བྱུང་བས་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱན་ལས། ཟག་མེད་དབྱིངས་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས། །མཁའ་ལྟར་ལུས་ནི་མེད་པ་དང་། །སྔོན་གྱི་ལུས་རྗེས་འབྲང་བའི་ཕྱིར། །སངས་རྒྱས་གཅིག་མིན་མང་པོའང་མིན། །ཞེས་གསུངས། འོན་ཀྱང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་དང་ལོངས་སྐུ་ནི་གཅིག་ཡིན་ལ། སྤྲུལ་སྐུས་འགྲོ་དོན་མཛད་ཚུལ་སྔོན་གྱི་
སྨོན་ལམ་གྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་ཐ་དད་པར་བཞེད་པའང་སྣང་ངོ་། །སངས་རྒྱས་སྐུ་གསུམ་པོ་དེའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ནི་བསམ་གྱི་མི་ཁྱབ་ཅིང་རྩོལ་བ་དང་རྟོག་པ་མི་མངའ་བར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཇི་སྲིད་བར། གདུལ་བྱའི་བསམ་པ་དང་མཐུན་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པ་དང་། ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཤར་ཡང་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེད་ལས་ནི། འདམ་རྫབ་སྐམ། མུན་པ་བསལ། མྱུ་གུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལྟར། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཀྱང་། འཁོར་བའི་འདམ་རྫབ་སྐོམ། མ་རིག་པའི་མུན་པ་སེལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མྱུ་གུ་སྨིན་པར་བྱེད་པས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཕྲིན་ལས་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པ་དང་། གདུལ་བྱ་འདུལ་བའི་དུས་ལ་བབས་པ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་དུས་ལས་ཡོལ་བ་མེད་ཅིང་ཕྲིན་ལས་དེའང་གང་ལ་གང་འདུལ་གྱི་ཚུལ་དུ་འབྱུང་བ་དང་། སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་དོན་བྱས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ལ་ཟད་པ་མི་མངའ་ཞིང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་མཛད་པ་རྒྱ་ཆེ་ལ་ནམ་
མཁའ་དང་མཉམ་པ་འཁོར་བ་མ་སྟོང་གི་བར་དུ་རྒྱུན་མི་ཆད་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཚུལ་རྒྱས་པ་མདོ་སྡེ་རྒྱན་དང་རྒྱུད་བླ་མ་སོགས་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་དེ་དག་གི་དོན་མདོར་བསྡུ་བ་ནི། ཡེ་ཤེས་ ནས་ བདེན་པར་གསུངས། ཞེས་གསུངས་ཏེ། གོང་དུ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་དེ་དག་གི་དོན་མདོར་བསྡུ་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀུན་བརྟགས་གཟུང་འཛིན་གྱི་འཁྲུལ་པ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་ནས། གདོད་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་བཞུགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་སྐུ་བཞི་ཡི་རང་བཞིན་འགྱུར་བ་མེད་པར་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུད་ལས། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད། །འོན་ཀྱང་གློ་བུར་དྲི་མས་བསྒྲིབས། །དེ་བསལ་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་སོ། །ཞེས་དང་། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་ནས། གང་ཞིག་འཁོར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ། །དེ་ཉིད་སྦྱངས་བར་བྱས་པ་ལས། །དག་པ་དེ་ཉིད་མྱ་ངན་འདས། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་དེ་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཟུང་འཛིན་དུ་
སྣང་བའི་སེམས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གི་དྲི་མ་དང་ལྡན་པའི་ཀུན་གཞི་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཁྲུལ་པའི་རྩ་བ་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་ཀུན་གཞིའམ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ལ། ཚོགས་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་གི་དྲི་མ་དང་ལྡན་བཞིན་ཏུ་རང་གི་ངོ་བོ་དྲི་མ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་བཞུགས་པ་ལ་ནི་རྒྱལ་བ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོར་བརྗོད་ཅིང་དེ་ཉིད་གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ཀུན་ཏུ་འགྱུར་བ་མེད་པར་བཞུགས་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། ཉེས་པ་གློ་བུར་དང་ལྡན་ཕྱིར། །ཡོན་ཏན་རང་བཞིན་ཉིད་ལྡན་ཕྱིར། །ཇི་ལྟར་སྔར་བཞིན་ཕྱིས་དེ་བཞིན། །འགྱུར་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
"诸佛的三身是一还是异？在无漏法界中，诸佛无有差别，如同虚空与虚空的本性不可分离；然而诸佛是从过去各个众生行菩萨行而来，因此也非是一，如《庄严经》所说：'无漏界中诸佛众，如空无有诸身体，随顺过去身体故，佛非一非多数。'然而，诸佛的法身与受用身是一，而化身依随过去愿力行利生事业，故被认为是各不相同。
诸佛三身的身语意事业不可思议，无有勤作与分别，只要世界存在，就会随顺所化众生的意乐而自然成就。如同无量日轮升起，它们的作用都是使泥泞干燥、驱散黑暗、使幼芽成熟；同样，一切佛陀的事业也是令轮回泥泞干涸，驱散无明黑暗，成熟菩提幼芽，因此一切佛陀事业一致运作。当众生调伏时机成熟时，佛陀事业不会错过时机，而且这些事业会以各种应机方式显现。即使利益无量众生，佛陀事业也无有穷尽，其身语意事业广大如虚空，直至轮回未空之前相续不断。这些详细情况可从《经庄严论》和《宝性论》等中了知。
第三，总结这些义理：'智慧...真实所说'，是说，总结上述所说，一切众生离开遍计所执能取所取之错乱一切客尘垢染后，本初自性安住的五智四身本性无变而现前，即名为佛，如续部所说：'众生皆是佛性，然为客尘垢所障，去除彼即是佛。'圣者龙树亦说：'凡是轮回之因，正是清净彼等，清净即是涅槃，法身也是彼性。'
能所二取显现的心、染污意和六识聚所具垢染阿赖耶，即是错乱根本，即是有垢阿赖耶或阿赖耶识。这八识虽具垢染，但其自性仍为无垢本性安住，称为胜者，即佛性，它在基道果一切阶段都安住不变，如《宝性论》所说：'过失与客尘俱，功德与自性具，如前后亦然，无变之法性。'"


 །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་པོ་དེ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་དག་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྟེ། དེའང་འཕགས་པ་ཀླུས། དྲི་མེད་ཉི་མ་ཟླ་བ་ཡང་། །སྤྲིན་དང་དུ་བ་ཁུག་རྣ་དང་། །སྒྲ་གཅན་གདོང་དང་རྡུལ་ལ་སོགས། །སྒྲིབ་པ་ལྔ་ཡིས་བསྒྲིབས་པར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་འོད་གསལ་བ་ཡི་
སེམས། །འདོད་དང་གནས་སེམས་ལེ་ལོ་དང་། །རྒོད་པ་དང་ནི་ཐེ་ཚོམ་སྟེ། །སྒྲིབ་པ་ལྔ་ཡིས་བསྒྲིབས་པར་གྱུར། །ཅེས་གསུངས་པ་དང་། རྒྱལ་བ་བྱམས་པས། ཆོས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བདག་ལྟ་དང་། །འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇིགས་དང་། །སེམས་ཅན་དོན་ལ་ལྟོས་མེད་ཉིད། །འདོད་ཆེན་མུ་སྟེགས་ཉན་ཐོས་དང་། །རང་བྱུང་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་རྣམ་བཞི། །ཞེས་འཇིག་རྟེན་པའི་སྐྱེ་བོ། མུ་སྟེགས། ཉན་ཐོས། རང་རྒྱལ་བཞིའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་མ་དག་པའི་སྒྲིབ་རྟག་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དེ་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོའང་། དག་རྒྱུ་ལྷག་པར་མོས་པ་ལ། །སོགས་པའི་ཆོས་ནི་རྣམ་པ་བཞི། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟར། ཡང་དག་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་ཤིང་དད་པའི་ས་བོན་བདག་མེད་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསམ་གཏན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མངལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་སྲིད་པའི་མ་མ་ལྟ་བུ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ལས་ལམ་ཞུགས་རྒྱལ་བའི་སྲས་པོར་འགྱུར་ཅིང་རིམ་གྱིས་ལམ་གོང་
ནས་གོང་དུ་འཕགས་པའི་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་འཛིན་པ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པར་གསུངས་སོ། །འདི་སྐབས་ཡང་དག་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་འཕགས་ཡུལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་སྟེ། དེ་ཉིད་འཛིན་པའི་དོན་ཅན་ལམ་གྱི་བདེན་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བཞེད་པ་ལྟར་ན། སྒྲ་དོན་དགུ་ལ་འཇུག་ཅིང་ཐམས་ཅད་འཛིན་པའི་དོན་ཅན་ཏུ་འགྱུར་བ་ལས་འདིར་ལམ་གྱི་ཆོས་ལ་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ཐེག་ཆེན་ལམ་གྱིས་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྟུང་བ་ལས་འཛིན་པའི་དོན་ཏུ་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དཀོན་མཆོག་ཡན་ལག་གི་བཞེད་པ་ཡིན་ཅིང་། ཡང་ན། མོས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཚོགས་ལམ་ན་སྤང་བྱའི་འཛིན་པ་དང་། སྦྱོར་ལམ་ན་གཉེན་པོའི་འཛིན་པ་དང་། མ་དག་པའི་ས་རྣམས་སུ་སྤང་གཉེན་གཉིས་མེད་ཀྱི་འཛིན་པ་དང་། དག་པ་ས་གསུམ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཡོད་པས་ལམ་བདེན་དུ་གསུངས་ཞེས་སློབ་དཔོན་མཁས་པའི་དབང་པོའི་ཁྲིད་རྒྱུན་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་དག་གི་དོན་མདོར་བསྡུ་ན། ཆོས་ཉིད་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ལ་གློ་བུར་
འཁྲུལ་པའི་དྲི་མ་སེམས་ཡིད་རྣམ་ཤེས་གསུམ་གྱིས་བསྒྲིབས་པ་སེམས་ཅན། དྲི་མ་དེ་ཉིད་གཉན་པོས་སྦྱོང་བས་བརྩོན་པ་ལམ་ཞུགས་ཀྱི་གང་ཟག །དྲི་མའི་སྦུབས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཏེ་གདོད་ནས་བཞུགས་པའི་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་སྟེ། རྒྱུད་བླ་མ་ལས། བདག་མ་དག་དག་པ་དང་། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་དག་གོ་རིམ་བཞིན། །སེམས་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །རྩ་བའི་གསུམ་པ་མཇུག་གི་དོན་ལ་གསུམ། གཞུང་འདི་བཤད་པའི་དགོས་པ། དེ་ཉིད་རྟོགས་པར་སྨོན་པ། གཞུང་མཛད་པའི་ཚུལ་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། དོན་དམ་ ནས་ ཕྱིན་པར་འགྱུར། ཅེས་གསུངས་ཏེ། འཁྲུལ་པ་གློ་བུར་བའི་དྲི་མས་བསྒྲིབས་པའི་བྱིས་པ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ཐེག་པ་དམན་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་ལུགས་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་གཞུང་རྣམས་ལས་གསལ་བར་བསྟན་པ། རྣམ་
ཤེས་འཁོར་བའི་ཆོས་དང་། ཡེ་ཤེས་མྱང་འདས་ཀྱི་རང་བཞིན་འདི་ལྟ་བུ་མ་རྟོགས་པས། ངར་འཛིན་པ་དང་། ང་ཡིར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་མ་རིག་པའི་སྒྲིབ་པས་རྨོངས་པ་རྣམས། ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར། ལས་ཀྱི་རླུང་ཤུགས་དྲག་པོས་བདས་ནས་རང་དབང་མེད་པར་འཁྱམས་པར་གྱུར་ཏོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
"障蔽佛性的是不清净分别，如圣者龙树所说：'无垢日月亦，为云烟雾尘，罗睺与微尘，五障所遮蔽。如是光明心，欲望与昏沉，懈怠及掉举，疑惑五障蔽。'又胜者弥勒说：'对法起嗔心我执，畏惧轮回诸苦，不顾众生利益，大欲外道声闻，自然智者四障。'这是凡夫、外道、声闻、独觉四者相续中所具不清净障四种。对治这些障碍的方法是：'净因增上胜解等，种种法门有四种。'如是所说，从正分别所生的对大乘起信解种子、通达无我智慧、禅定三昧胎藏、大悲之产婆等具足，由此入道成为胜者之子，渐次于道上升至最高境界，持殊胜根者，称为道谛。
此处'从正分别所生'是指圣境智慧根，持有此义者即是所说的道谛。如果依此观点，词义有九种，皆具持义。此处应用于道法时，大乘道从二边堕落中持取，此为遍智珍宝支之意愿。或者，胜解行者于资粮道持所断，加行道持对治，不净诸地持无二对治，三清净地持佛果，故称为道谛，此为大智者上师的教授传承。
总之，法性善逝藏被客尘烦恼心意识三者所障即是众生，以对治净除此垢精进者为入道者，从垢障中解脱而显现本初安住之身与智慧者即是佛，如《宝性论》所说：'自不净、清净，极其清净次第，称为众生菩萨，以及如来。'
根本第三结尾义有三：此论解释的必要，愿了知彼义，示现造论方式。第一，'胜义...究竟'，是说，被客尘垢障蔽的凡夫、异生及入小乘者，不了解胜义真相——大乘深广论中明示的识轮回法与智涅槃自性，因不解故，为执我、我所等无明障所蒙蔽，从无始以来于轮回大苦海中，被强烈业风推动而无自在地流转。"


 དེ་ལས་ཐར་བར་འདོད་པའི་བློ་གྲོས་ཅན་རྣམས། ཐེག་དམན་ལས་ཆེ་བ་བདུན་གྱིས་འཕགས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གྲུབ་བོ་ཆེ་འདི་ལ་བརྟེན་པ་མ་གཏོགས། ཐབས་གཞན་གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་དེའི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པརའགྱུར་ཏེ་ཕྱིན་པར་མི་ནུས་སོ། །དེས་ན་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་འདི་རྟོགས་པ་ཁོ་ན་གལ་ཆེ་བ་སྟེ། སྡུད་པ་ལས། ཐེག་པ་འདི་ནི་མཁའ་འདྲ་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་ཏེ། །དགའ་སྐྱིད་བདེ་བ་མངོན་པར་འཐོབ་བྱེད་ཐེག་པའི་མཆོག །དེ་གང་ཞོན་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ཟློ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །
གཉིས་པ་ནི། ཀུན་གྱིས་འདི་དོན་རྟོགས་པར་ཤོག །ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཕ་མར་གྱུར་པའི་འགྲོ་བ་སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་སྐལ་ལྡན་གདུལ་བྱར་གྱུར་པ་ཀུན་གྱིས་རྣམ་ཤེས་དང་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་འདི་ཐོག་མར་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གོ །བར་དུ་བསམ་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་། མཐར་བསྒོམས་པས་གནས་ལུགས་ཇི་བཞིན་དུ་རྟོགས་ཏེ། འཁོར་འདས་ཀྱི་མཐའ་ལ་མི་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་མངོན་དུ་ཐོབ་པར་ཤོག །ཅེས་པའོ། །གསུམ་པ་ནི། རྣམ་ཤེས་ ནས་ སྦྱར་བའོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འཁྲུལ་བཅས་འཁོར་བའི་ཆོས་འབྱུང་བའི་གཞི་སེམས་ཅན་ལ་ཡོད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་བརྒྱད་དང་། འཁྲུལ་བྲལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་སངས་རྒྱས་ལ་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚུལ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྟེ་དོན་ཚུལ་བཞིན་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་དྲི་མ་མེད་པ་འདི་ཉིད། རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ནང་ཚན་ཕག་ལོ་ཟླ་བ་བཅུ་
པའི་དཀར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚེས་གཅིག་ལ། ཐབས་དམིགས་པ་མེད་པའི་སྙིང་རྗེ་ལས་རང་བྱུང་བ། ཤེས་རབ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་སྲིད་ཞིའི་འཆིང་བ་མཐའ་དག་དགྲོལ་བར་མཛད་པ་དེས། མཁའ་སྤྱོད་ཐུགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མཚུར་ཕུ་བདེ་ཆེན་སྟེང་ཞེས་བྱ་བ་འདུ་འཛིས་དབེན་པའི་རི་ཁྲོད་དུ་གོ་སླ་དོན་བསྡུས་པའི་ཚུལ་དུ་ལེགས་པར་སྦྱར་བའོ། །ཞེས་སོ། །གཞུང་འདི་ལ་རང་བྱུང་ཞབས་ཀྱི་ས་བཅད། དེ་སྲས་ཤེས་རབ་རིན་ཆེན་རྒྱས་འགྲེལ། ཞྭ་དམར་ལྔ་པས་དེ་དོན་བསྡུས་པའི་མཆན་བུ། མཁས་དབང་ལྷ་ལུང་པས་རངསྟོབ་རྣམ་དཔྱོད་ཀྱི། ཆན་ཊཱི་ཀ་སོགསམཆིས་ནའང་རང་བྱུང་རྒྱལ་བའི་གསུང་སྒྲོས་ཉིད་གཅེས་པར་བཟུང་སྟེ་རྒྱས་བཤད་དུ་མ་སྤྲོས་པར་གོ་སླ་དོན་གསལ་གྱིས་འགྲེལ་ཆུང་དུ་བྲིས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
"想要从中解脱的智慧者，必须依靠这以七种殊胜超越小乘的大乘大成就，除此之外没有任何其他方法能够到达苦海的彼岸。因此，对于希望获得不住涅槃的人们来说，了解这大乘法理至关重要，如《般若经》所说：'此乘如空似大殿，是获安乐喜悦最胜乘，乘此令一切众生出离苦。'
第二，'愿众皆了此义'，是说，从无始以来成为父母的众生，尤其是具缘可化众，愿他们通过最初以闻慧了解此识智差别大乘精要法理，中间以思慧体验，最后以修慧如实了达，并获证不住轮涅边的大菩提。
第三，'识...善造'，是说，这部清净论著辨别具惑众生相续中轮回法源的八识聚，以及离惑佛陀显现的智慧方式，清晰如实阐明其义理，在第六饶迥猪年十月白分初一日，由无缘大悲方便自生，以空性智慧金刚解脱轮涅一切束缚者，在空行意轮楚普德钦顶名为远离喧嚣的静处，以易懂简明方式善造。
此论有让让旺足的科判，其子智慧宝藏的广释，第五夏玛尔巴的精要注释，大智者拉龙巴以自智慧撰写的注疏等，但因珍视让旺胜者的口授，故不作广释，而以易解明义方式写成小释。"


 །གསུང་རབ་ཀུན་ལས་རྨད་བྱུང་བ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་བཅུད་ནི། །ཉུང་ངུའི་ཚིག་གིས་རྒྱ་ཆེའི་དོན། །རྒྱལ་བ་གཉིས་པས་གསལ་བར་མཛད། །དེ་དོན་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བས། །བདག་བློས་ཇི་བཞིན་དཔོག་མིན་ཀྱང་། །ཕྱོགས་ཙམ་
ལྟ་བའི་བློ་ཡི་མིག། སྐལ་མཉམ་གཞན་གྱིས་ཐོབ་ཕྱིར་བྲིས། །རྣམ་ཤེས་འཁྲུལ་པའི་སྦུབས་ལས་གྲོལ། །སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་རྒྱས། །རྟག་ཅིང་ཁྱབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས། །མཁའ་མཉམ་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་ཤོག །རང་བྱུང་ཞབས་ཀྱི་གཞུང་ཆེ་ཆུང་གསུམ་ལ་ད་ལྟའི་བར་རྩ་བའི་ལུང་དང་བཤད་རྒྱུན་བར་མ་ཆད་པར་བཞུགས་པས། ཀུན་མཁྱེན་རྒྱལ་བ་གཉིས་པ་དེའི་གསུང་རབ་ལ་ཞབས་ཏོག་ཁོ་ནར་དམིགས་ཏེ་མཁས་པ་ཁྱད་གྲགས་འདོད་འགྲན་ཕྱིར་མ་ཡིན་པར་བཤད་རྒྱུན་རྣམ་དག་མ་ཆད་ཙམ་བྱུང་ན་སྙམ་པའི་ལྷག་བསམ་གྱིས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ། མང་ཐོས་དགེ་སྦྱོང་གི་གཟུགས་བརྙན་ཀརྨ་ངག་དབང་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའམ་བློ་གྲོས་མཐའ་ཡས་ཀྱིས་དཔལ་སྤུངས་ཡང་དབེན་ཀུན་བཟང་བདེ་ཆེན་འོད་གསལ་གླིང་དུ་བགྱིས་པ་དགེ་ལེགས་འཕེལ། །ཀུན་འབྱུང་ལ་སོགས་བདེན་པའི་དངོས་པོ་རྣམས། །རྣམ་བཅས་སྤྲོས་མཚན་བྲལ་བར་ཐོབ་པ་ཡི། །རྣམ་མེད་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པ་མི་འགོག་པའི། །ཚུལ་གྱིས་འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་བརྗོད་བྱ་བསྡུས། །འདི་ཡང་རིག་པའི་རྡོ་
རྗེའི་ཐུགས་བསྐྱེད་ལས། །སྤར་གྱི་སྣང་བརྙན་གསར་དུ་བསྐྲུན་འདི་དང་། །འགྲོགས་པ་ལྷུར་ལེན་ངེས་དོན་ཆོས་ཀྱི་སྒྲ། །སྲིད་མཐར་སྒྲོགས་པས་འགྲོ་བ་སྒྲོལ་ནུས་ཤོག ། །ཅེས་སྤར་བྱང་དུ་ཀརྨ་བསྟན་སྐྱོང་གིས་བྲིས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
"于一切经教中最为殊胜，大乘之精髓，以简短词句表达广大义理，第二佛陀明晰宣说。其义理深广，虽非我智所能如实测度，但为使同缘他者获得略见之慧眼，故而撰写。愿从识之迷乱茧中解脱，身与智慧光明显耀，以恒常遍及之事业，利益等同虚空之众生。
让旺足之大中小三论至今仍有根本传承和不间断解释传统，唯以利益遍智第二佛之教法为目标，并非为求名声与人竞争，只愿保持纯净的解释传统不断，以此善愿而著。多闻沙门之影像——噶玛昂旺云丹嘉措或罗珠塔耶，于班蓬寂处昆桑德钦沃萨林撰写，祈愿善妙增长。
集等谛之诸事，有相戏论相离而获得，无相智慧趋入不阻碍，以此方式总摄三转法轮之所诠。此亦从明慧金刚之发心，新创此印版影像，愿伴随勤修胜义法之声，至有际宣说而能度众生。"此为噶玛丹炯所写的印经祝愿。


། ༈ །།མཁོ་རྒུའི་ལོངས་སྤྱོད་འཛོམས་ཀྱང་མ་བསགས་ཤིང་། །འདོད་ཡོན་འཁོར་མང་ཚོགས་ཀྱང་མ་ཞེན་པར། །བསླབ་གསུམ་སྡེ་སྣོད་རིག་པའི་བང་མཛོད་དེ། །སྤོང་དང་ཀློག་པའི་སྙིང་གི་དབུས་སུ་བསྐྱིལ། །ཅེས་པ་འདིའང་རྫོགས་ཆེན་དཔོན་སློབ་ཀརྨ་ངེས་དོན་གསུང་རབ་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་དུ་འབོད་པ་དེས་ཐུན་སེང་ཞིག་ལ་མཁའ་ལྡིང་ཕུག་ཏུ་བྲིས་པ་དགེ་ལེགས་འཕེལ།། །།སརྦ་མངྒ་ལཾ།། །།
རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་འབྱེད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚིག་དོན་གོ་གསལ་དུ་འགྲེལ་པ་རང་བྱུང་དགོངས་པའི་རྒྱན།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
"虽聚所需受用财未积累，欲妙眷众虽多不贪著，三学藏部智慧宝库彼，修习阅读安置心中央。"此亦是由竹钦上师弟子噶玛宁顿松拉丹巴嘉参所称者，于闲暇时在卡顶洞中所写，愿善妙增长。萨尔瓦芒嘎朗。
《辨析识与智慧论》词义明解释《让旺意趣庄严》
;


